Contact: info@netdidned.be
Correspondentieadres: Netwerk Didactiek Nederlands (NDN): Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
Verantwoordelijke uitgever: G. Duchâteau, Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
29-3, maart, april, mei 2017
     
In deze nieuwsbrief:

NDN-Facebookpagina




 
Redactioneel
Uitnodiging NDN-Lenteconferentie: thuistaal 21-4-2017
Iedereen taalcompetent! Visietekst Taalunie over onderwijs Nederlands
Nieuw: Neerlandistiek voor de klas
Heruitvinding vak Nederlands - Schrijfonderwijs op weg naar 2032 - Boekpublicatie Ad Bok
De Leeuw van Vlaanderen van Conscience in internationaal wetenschappelijk perceptieonderzoek
Waarom doen we Nederlands? Dat kan ik toch al?
Geef professionalisering van leraren een impuls met de kracht van feedback
Voluit naar onlinegeletterdheid in de lessen Nederlands
Ter Haar onderwijst
Voorlezen blijft een grote troef
Werken met digitaal leermateriaal vraagt kennis en flexibiliteit
Innovatieve taallessen met ICT
Taaldag CNO UAntwerpen 4-2-2017
Scampi of ook scampi's?
Geschiedenis van de Nederlandse Literatuur
Jo Daan, pionier van de dialectologie in het Meertens Instituut
Goed taalonderwijs biedt kansen aan alle leerlingen - Bloggen over taal en lezen
In Memoriam Henk Schultink
Signalement proefschrift Maria van der Aalsvoort
Lidmaatschap en contributie 2017
Recent op de NDN-Facebookpagina
 
 
 
Beschikbaar in ons NDN-archief -NDN-site pagina Nieuwsbrief
NDN-Nieuws 29-2
 
NDN-Nieuws 29-1
 
• NDN-Nieuws 28-4
 
NDN-Nieuws 28-3
 
NDN-Nieuws 28-2
 
NDN-Nieuws 28-1
 
NDN-Nieuws 27-4
 
NDN-Nieuws 27-3
 
NDN-Nieuws 27-2
 
NDN-Nieuws 27-1
 
NDN-Nieuws 26-4
 
• NDN-Nieuws 26-3
 
• NDN-Nieuws 26-2
 
• NDN-Nieuws 26-1
 
• NDN-Nieuws 25-5
 
• NDN-Nieuws 25-4
 
• NDN-Nieuws 25-3
 
• NDN-Nieuws 25-2
 
• NDN-Nieuws 25-1
 
• NDN-Nieuws 24-4
 
• NDN-Nieuws 24-3
 
• NDN-Nieuws 24-2
 
• NDN-Nieuws 24-1
 
• NDN-Nieuws 23-4
 
• NDN-Nieuws 23-3
 
• NDN-Nieuws 23-2
 
• NDN-Nieuws 23-1
 
• NDN-Nieuws 22-4
 
• NDN-Nieuws 22-3
 
• NDN-Nieuws 22-2
 
 
 
 
Redactioneel
 

Lectori salutem


Collega’s,


Met genoegen stuurt het Netwerk Didactiek Nederlands u hierbij editie 29-3 van zijn digitale nieuwsbrief. Vooraan staat uiteraard de uitnodiging voor zijn Lenteconferentie 2017 op vrijdag 21 april e.k. in de Stadscampus Universiteit Antwerpen. Hiermee zijn de inschrijvingen geopend. Uw eigen inschrijving kunt u overmaken per e-mail met het inschrijvingsformulier onderaan op de uitnodiging. Het thema “Het schoolvak Nederlands in een meertalige context” is actueel en moet voldoende aantrekkingskracht hebben om de collega’s te overtuigen ook dit jaar deel te nemen aan het belangrijkste NDN-evenement van dit jaar. U bent persoonlijk van harte heel welkom.

Echt nieuws in deze editie is wel de aankondiging van de digitale nieuwsbrief vanuit (de) Neerlandistiek NEERLANDISTIEK VOOR DE KLAS - VOOR LERAREN DIE VAN HET NEDERLANDS HOUDEN. Persoonlijk heb ik al de suggestie overgemaakt om ook de lerarenopleidingen van de hogescholen bij dit beloftevol initiatief te betrekken. Heel veel concrete expertise voor het onderwijs Nederlands kan betrokken worden vanuit dit ruime werkveld.

Als we links in het menu de inhoud van de NDN-Nieuwsbrief overlopen, dan constateren we dat voor deze editie toch enkele artikelen worden voorzien vanuit de algemene didactiek. Is het niet zo dat de vakdidactiek heel vaak gebruik maakt van het ideeëngoed van algemeen toepasselijke onderwijskundige begrippen? Vanuit dat perspectief kunnen deze artikelen hun bijdrage leveren aan onze eigen didactiek Nederlands.

Verder komen taal en literatuur in de artikelen voor met dit keer mogelijk een licht overwicht van de aandacht voor het taalonderwijs. Ook de artikelen herkomstig vanuit het Nederlandse werkveld zijn in deze nieuwsbrief wat in de meerderheid.

Onderaan besteden we ook aandacht aan twee personaliteiten die in hun eigen werkdomein enorm hebben gepresteerd in hun actieve loopbaan: Jo Daan van het Meertens Instituut en Henk Schultink, taalwetenschapper Universiteit Utrecht, die onlangs op hoge leeftijd is overleden.

Onderaan vindt u ook een herhaalde oproep aan leden, de achterblijvertjes,  en aan potentiële leden om alsnog hun contributie voor 2017 aan het NDN over te maken.

We eindigen deze nieuwsbrief met de onderwerpen in herinnering te brengen van de laatste twintig + 1 Facebookberichten van onze eigen NDN-Facebookpagina. Misschien kan dat een aanleiding zijn om ze even echt op het scherm te roepen, als u er wat tijd wil voor maken. De pagina staat ook open voor uw eigen berichten die binnen ons werkterrein van belang kunnen zijn.


De Nieuwsbrief is ook blijvend toegankelijk op de pagina NDN-Nieuwsbrief van onze website.

Hiermee weet u genoeg over de nieuwsbrief die nu voor u verschijnt, die wellicht wat van uw tijd vergt niet alleen om hem te overlopen, maar zeker ook om tegemoet te komen aan de topica die uw belangstelling hebben.

Nog een aangename en nuttige lectuur toegewenst, van harte vanuit het NDN-bestuur.

Ghislain Duchâteau - vicevoorzitter en redacteur

namens het hele NDN-bestuur



 
 

Uitnodiging Lenteconferentie NDN 2017 -
Het schoolvak Nederlands in een meertalige context
-
vrijdag 21 april 2017

't Brantijser - Stadscampus Universiteit Antwerpen

 

Thuistalen inzetten als hefboom voor het leren van en in het Nederlands?

Acht op de tien leerlingen riskeren een sanctie wanneer ze hun thuistaal gebruiken binnen de muren van een Vlaamse school. Dat werd vastgesteld in een gezamenlijk onderzoek van UGent, KULeuven en VUBrussel.

De opvatting dat de thuistaal van leerlingen een schadelijke factor is voor het leren van en in het Nederlands is vandaag de dag nog steeds zeer wijd verspreid.

Nochtans leggen taalverwervingsspecialisten in binnen- en buitenland een verband tussen het gebrek aan schoolsucces en het verbod op gebruik van de thuistaal. Een afwijzende houding ten aanzien van de thuistaal, essentieel onderdeel van de identiteit, blijkt nefast voor welbevinden en betrokkenheid en tast daardoor ook de kwaliteit van het leren aan.

Bovendien blijkt het ‘taalbadmodel’, dat meer dan eens als de ‘enige denkbare methode’ geponeerd wordt, onvoldoende effectief voor heel wat anderstalige kinderen (vooral uit gezinnen met lage socio-economische status), wat zich manifesteert in zwakkere schoolresultaten, grotere schoolachterstand, beperkte doorstroom naar hoger onderwijs, oververtegenwoordiging in buitengewoon onderwijs, snellere doorverwijzing naar beroepssecundair onderwijs, voortijdig schoolverlaten.

De steeds toenemende instroom van anderstalige leerlingen in het Vlaamse onderwijs maakt een omslag naar een effectvollere aanpak des te dringender.

Een essentiële vraag hierbij is: ‘Kun je thuistalen inzetten als hefboom voor het leren van en in het Nederlands?’

Deze vraag confronteert (toekomstige) taalleraren met de noodzaak om, onder meer, positief met de meertalige realiteit om te gaan. De uitdaging is echter niet min. Bereidheid om ruimte te scheppen voor de thuistaal groeit gaandeweg, maar onzekerheid over de vertaling ervan in goede praktijk(en), bezorgdheid voor verlies van controle op het klasgebeuren en vrees voor negatieve effecten op welbevinden en betrokkenheid van de Nederlandstalige leerlingen weerhouden scholen/leerkrachten om de stap te zetten.

De NDN-Lenteconferentie 2017 stelt zich tot doel lerarenopleiders de nodige informatie te verschaffen aan de hand waarvan ze bestaande onzekerheden en twijfels bij hun studenten kunnen voorkomen of wegnemen wat de aan te nemen houding betreft ten aanzien van thuistalen op school en in de klas.

De sprekers gaan uitgebreid in op de wijze waarop positieve omgang met thuistalen in de klas vorm kan krijgen: ze introduceren het concept ‘functioneel veeltalig leren’. Verder geven ze een omschrijving van de leeromgeving die dit functioneel veeltalig leren vereist en bevordert. De sprekers zullen verder aangeven wat leerkrachten taal kunnen doen om openheid naar de thuistalen ook voor de ontwikkeling van de Nederlandstalige leerlingen van de klas te laten renderen, en zullen in dit kader het begrip ‘talensensibilisering’ introduceren. Ten slotte zullen ze ook wijzen op de noodzaak van een taalbeleid op schoolniveau dat expliciet kiest voor een positieve aanpak van thuistalen/-variëteiten. In het kader hiervan introduceren ze de website Metrotaal – Mind the gap en lichten ze die kort toe.


Referenties

- De Vlieger, M., C. Frijns, S, Sierens & K. Van Gorp (2012). Is die taal van ver of van hier? Wegwijs in talensensibilisering, van kleuters tot adolescenten. Leuven: Acco.
- Gielen S., A. Isçi & G. Ramaut (2011). ‘‘Dat ene woord in het Turks kan heel belangrijk zijn’: thuistaal inzetten als hefboom voor (taal)leren’. In: School- en klaspraktijk, 53, pp 26-40.
- Jordens K. (2014). “’Turks is niet om te leren, juf.’ Onderzoek in de kijker: gebruik van thuistaal in de klas”. In: Nieuwsbrief Taal en Onderwijs (december 2014). Online raadpleegbaar op: http://www.cteno.be/nieuwsbrief/23
- Sierens S. & P. Van Avermaet (red.) Taaldiversiteit in het onderwijs: van meertalig onderwijs naar functioneel veeltalig leren, in: Van Avermaet P., K. Van den Branden & L. Heylen, Goed geGOKt? Antwerpen-Amsterdam: Garant, pp 69 – 88.
- Van Praag L. e.a. (2016). Haal meer uit meertaligheid: Omgaan met talige diversiteit in het basisonderwijs. Leuven: Acco.

www.metrotaal.be

Presentatie:

Vanuit het Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven zijn als inleiders paraat:

- Pandora Versteden pandora.versteden@kuleuven.be en
- Karen Torfs karen.torfs@kuleuven.be

- Mieke Smits (Taalunie) volgt als deskundige de conferentie en concludeert.

Dagvoorzitter is Carl Brüsewitz, NDN-secretaris.

Doelpubliek:

Collega’s-lerarenopleiders uit universiteiten en hogescholen, gericht op hun studenten en hun onderwijs.

Dagindeling

10 u - 10.30 u
Ontvangst met koffie/thee

10.30 u - 12.15 u

Inleiding van de beide inleiders vanuit drie (3) invalshoeken

12.15 u - 13.30 u

Broodjeslunch

13.30 u - 15 u

Groepssessies met rapportering

15 u- 15.30

Synthese van de dag met besluiten door Mieke Smits (Taalunie)

15.30 u - 16.30 u
Afsluitende borrel

Praktisch

Locatie: 't Brantijser - Stadscampus Universiteit Antwerpen Sint-Jacobsmarkt 9-13 - 2000 Antwerpen.

Bijdrage in de kosten: NDN-leden € 50 - Niet-leden € 70 (omvat het NDN-lidmaatschap voor 2017)
Daarin zijn vervat koffie/thee bij de ontvangst, de broodjeslunch, de afsluitende receptie en de conferentiemap.

Informatie: info@netdidned.be

Inschrijving:
U schrijft in met het volgende inschrijvingsformulier dat u hier kopieert in een e-mailbericht en invult.
U stuurt het bericht naar info@netdidned.be

U schrijft in ten laatste op vrijdag 7 april 2017. Op die dag worden om organisatorische redenen de inschrijvingen definitief afgesloten.


Inschrijvingsformulier

Voornaam  
Familienaam  
Functie  
Onderwijsinstelling  
Adres  
Persoonlijk e-mailadres  
Wel lid of nog geen lid NDN  

Ik stort gelijktijdig de som van € 50 (lid NDN) of de som van € 70 (nog geen lid van NDN) op de rekening van NDN
IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk

Enkel de betaling maakt de inschrijving definitief.

Ondertekening:


Het NDN-Bestuur heet u van harte welkom op deze jaarlijkse lenteconferentie.
We hopen u talrijk te verwelkomen in 't Brantijser op vrijdag 21 april e.k.



José Vandekerckhove, Ghislain Duchâteau, Carl Brüsewitz, Nora Bogaert, Jan Lecocq, André Mottart, Pieterjan Bonne en Frans Daems

 


IEDEREEN TAALCOMPETENT! Visie op de rol, de positie en de inhoud
van het onderwijs Nederlands in de 21ste eeuw   -   25 januari 2017


 

Visietekst over onderwijs Nederlands in de 21ste eeuw

Aan Netwerk Didactiek Nederlands

Hierbij sturen wij u de tekst Iedereen taalcompetent! Visie op de rol, de positie en de inhoud van het onderwijs Nederlands in de 21ste eeuw. De visietekst is op 25 januari 2017 aangeboden aan het Comité van Ministers van de Taalunie.

In de tekst bepleiten we een boeiend, ambitieus en eigentijds onderwijs in en van het Nederlands dat duurzaam is en aansluit bij wat leeft in de 21ste eeuw. Een onderwijs Nederlands waarin werken aan de ontwikkeling van taalcompetentie centraal staat. Een onderwijs Nederlands waarin dus aandacht is voor én kennis van/over het Nederlands en de Nederlandstalige cultuur, én voor vaardigheden in het Nederlands, én voor het ontwikkelen van een positieve houding ten opzichte van taal in het algemeen en het Nederlands in het bijzonder.

Vorig jaar heeft u deelgenomen aan minstens één van onze rondetafelbijeenkomsten en heeft u met ons mee nagedacht over de inhoud van het onderwijs Nederlands van vandaag en morgen. Uw deelname en input werd bijzonder gewaardeerd. We willen u daarvoor nogmaals van harte bedanken.

Via deze link vindt u de visietekst, de aanbiedingsbrief aan het Comité van Ministers en een toelichting bij onze werkwijze. Voelt u zich vrij om deze link te delen binnen uw netwerk of op uw website.

We hopen dat de tekst inspireert en aanleiding kan zijn voor debat en discussie over het onderwijs Nederlands van vandaag en morgen.

Voor een reactie op de tekst, of voor meer informatie over de tekst en de totstandkoming ervan, kunt u contact opnemen met Steven Vanhooren via: svanhooren@taalunie.org.

Met hartelijke groet,

namens het Algemeen Secretariaat,

Carlijn Pereira en Steven Vanhooren

Op de pagina Publicaties van de NDN-website vindt u de relevante inleiding: klik hier

Nederlands voor de klas’ (zie het volgend artikel) heeft een “Categoriearchief”
In de eerste publicatie daarvan op 2 maart 2017 staan twee reacties van Neerlandistiek op de beleidsadviestekst van de Nederlandse Taalunie “Iedereen taalcompetent!”.

Die zijn nu ook hier bereikbaar via deze koppelingen:

Ook Neerlandistiek is voor taalcompetentie!

Geplaatst op 30 januari 2017 06:10 door Marc van Oostendorp

Alleen al uit de titel blijkt dat Iedereen taalcompetent! een van de meest ambitieuze stukken die de afgelopen jaren uit de boezem van de Nederlandse Taalunie is opgeweld: een ‘visiedocument’ van de organisatie op het onderwijs Nederlands in … Lees verder →


Bewust geletterd en taalcompetent

Geplaatst op 1 maart 2017 12:02 door Neerlandistiek voor de klas

Door Peter-Arno Coppen en Theo Witte namens de meesterschapsteams Nederlands.

Het heeft even geduurd, maar precies een jaar na de publicatie van het Manifest Nederlands op School van de Meesterschapsteams Nederlands komt de Taalunie met haar eigen visietekst Iedereen taalcompetent! Net … Lees verder →

Het Netwerk Didactiek Nederlands is bijzonder tevreden met de visietekst 'Iedereen competent'. Hij biedt een ruim kader ook voor de hervormingen van het onderwijs Nederlands die zowel in Nederland als in Vlaanderen op stapel staan. Het NDN-bestuur onderzoekt nu de potentiële congruentie die er tussen de nieuwe visietekst van de Taalunie en de eigen visietekst zou bestaan. Tijdens de Week van het Nederlands in oktober 2017 wijdt het NDN een hele netwerknamiddag aan de bespreking van de Taalunietekst bedoeld voor lerarenopleiders in Nederland en Vlaanderen maar ook wellicht op ruimere schaal voor de leraren Nederlands in het algemeen.



NIEUW: NEERLANDISTIEK VOOR DE KLAS -
VOOR LERAREN DIE VAN HET NEDERLANDS HOUDEN



Geplaatst op 1 maart 2017 12:10 door Marc van Oostendorp

Door Peter-Arno Coppen, Marc van Oostendorp en Nicoline van der Sijs
Redactie Neerlandistiek voor de klas

Het schoolvak Nederlands is misschien wel het interessantste en het aantrekkelijkste, maar in ieder geval het belangrijkste dat de middelbare school te bieden heeft. Om dat te laten zien én om leraren Nederlands de kans te geven over de inhoud van het vak van gedachten te wisselen met elkaar en met neerlandici aan de universiteiten, beginnen we vandaag met een nieuwe, gratis nieuwsbrief: Neerlandistiek voor de klas.

Neerlandistiek voor de klas verschijnt tienmaal per jaar en biedt interessante inhoudelijke links voor leraren, nieuwtjes uit het onderzoek, aandacht voor interessant lesmateriaal, interviews met docenten, leerlingen of studenten, voor het onderwijs relevante artikelen uit verschillende taalkundige tijdschriften en een gedicht van de maand.

De nieuwsbrief wordt gevuld door een team van docenten uit het middelbaar onderwijs en medewerkers van alle afdelingen Neerlandistiek aan Nederlandse universiteiten. De hoofdredactie wordt gevormd door Peter-Arno Coppen, Marc van Oostendorp en Nicoline van der Sijs. Neerlandistiek voor de klas is een initiatief van de Radboud Universiteit Nijmegen, de ‘meesterschapsteams Nederlands’ en van het gratis elektronische vakblad Neerlandistiek.

Lees meer


 
Omhoog ^

'Heruitvinding van het vak Nederlands - Schrijfonderwijs op weg naar 2032' Ad Bok

GLOEDNIEUWE EN KNAPPE BOEKPUBLICATIE

 
Het boek van Ad Bok, binnen de Kerngroep Schrijven 32 is gepubliceerd op 2 december 2016.
Het is een uitgave van Kerngroep Schrijven 32, Bveo, Rosmalen.

Dr. Ad Bok zelf over zijn werk.

‘Het boek wil een bijdrage zijn aan de grootste innovatie uit de Nederlandse onderwijsgeschiedenis
(Platform Onderwijs 2032).

Het boek geeft een indringende blik in de transitie naar het onderwijs van 2032:
- de spanning tussen onderwijs en (relevant) leereffect;
- de rolwisseling van kennisoverdrager naar coach/faciliteerder van leerprocessen;
- de toenemende invloed van neurodidactische inzichten;
- de rol van geavanceerde ICT van de vierde generatie.

Is de rigoureuze omslag naar 2032 realiseerbaar?

In januari 2016 hebben ruim dertig taaldocenten zich verenigd in de Kerngroep Schrijven32.
Zij werken op hun scholen met een digitaal programma (TiO-Taal), dat in hoge mate al voldoet aan de streefdoelen die door Platform 32 worden geformuleerd, zoals
- personalisering van leerprocessen met een accent op leervaardigheden;
- ontwikkeling van een constructief-kritische, onderzoekende houding;
- medeverantwoordelijkheid van de leerling voor zijn eigen inspanningen en vorderingen;
- aantoonbare taakverlichting voor de begeleidende docent.
Het nieuwe onderwijs blijkt dus realiseerbaar, sterker, het wordt al gerealiseerd.

De valkuil van het hoe

Veel innovaties faalden, doordat men geen adequaat lesmateriaal aanleverde voor de werkvloer. Leraren, die niet zijn opgeleid om onderwijs te ontwerpen, vielen terug op hun vertrouwde methode. Exit innovatie. Landelijke instituten SLO, Nederlandse Taalunie buigen zich indringend over het ‘wat’, en laten het ‘hoe’ over aan de grote Educatieve Uitgeverijen. Exit innovatie.

Als de overheid, waaronder Platform32 en de landelijke instituten, niet uitdrukkelijk bijspringen om de beoogde omslag ook te vertalen naar realiseerbaar onderwijs, valt te vrezen dat alle inspanning opnieuw tevergeefs is.’

Wie het boek aan de orde wil stellen zal zeker ook de realisering van de beoogde innovatie willen beklemtonen.

Het boek is bijzonder kritisch ingesteld tegenover het vigerend onderwijs Nederlands van vandaag.
Die ingesteldheid moet de lezer voorbereiden om een reflectieve omslag te maken naar een onderwijs met ‘focus op de persoonlijkheidsontwikkeling van leerlingen en op fundamentele kennis en vaardigheden. Het taalonderwijs zal sterker dan vroeger zijn gericht op de communicatieve en cognitieve vaardigheden, zoals kritisch denken, bronnen integreren, creatief oplossen’ (blz. 9).

In vier hoofdstukken exploreert de auteur de huidige didactisch-methodologische onderwijssituatie gekoppeld aan zijn persoonlijke constructieve visies als creatieve specialist-onderwijsinnovator. Drie bijlagen sluiten het boek af. In bijlage A stelt Ad Bok zijn zelfontworpen schrijfvaardigheidsmethode TiO voor met de instrumenten voor de sturing van het leerproces, het jaarboek van de leerling, de registratie en evaluatie van de vorderingen, de ‘feedforward’ tijdens het schrijven en nog speciale vaardigheden.

Het werk is bijzonder knap geschreven met een formulering in de educatief-didactische vaktaal maar bijzonder bevattelijk, zodat een vlotte lectuur gegarandeerd wordt. Het is bedoeld voor ‘bestuurders, directeurs, hoogleraren, opleiders, docenten, journalisten, onderzoekers, studenten, ouders en betrokkenen’. Voor ieder van hen is deze aanbeveling van de auteur: “De tekst zal soms onder of boven uw maat zijn, zal soms zelfs schuren met uw heden of verleden, maar bedenk dat leren een onbegrensd proces is, dat gedijt op wat eerder was.” (blz. 12)

Het boek ‘Heruitvinding van het vak Nederlands – Schrijfonderwijs op weg naar 2032’ omvat 144 bladzijden en kost € 18,50 exclusief verzendkosten.

Info@schrijven32.nl – Tel. +31 (0)73 521 9929.


De Leeuw van Vlaanderen van Conscience in internationaal wetenschappelijk receptieonderzoek


 

De Vlaamse romanticus Hendrik Conscience (1812-1883) is de laatste tijd dikwijls onderwerp van wetenschappelijk onderzoek geweest. Zijn Leeuw van Vlaanderen is een van de twaalf gecanoniseerde literaire werken uit Nederland en Vlaanderen waarvan de receptie in verschillende werkgroepen werd bestudeerd binnen het raam van het wetenschappelijke project An International Network Studying the Circulation of Dutch Literature (CODL) (2012-2015). Het themanummer Internationale Neerlandistiek presenteert de onderzoeksresultaten van de Conscience-werkgroep m.b.t. De Leeuw van Vlaanderen. Er waren voorafgaande workshops rond de roman in Boedapest, een conferentie in Rome en een groot afsluitend congres in Den Haag in 2015, alle in het kader van CODL (Inleiding p. 163-164).

Frontgravure van Hendrik Conscience, De leeuw van Vlaanderen. De Cort, Antwerpen 1838 Tijdschrift
Internationale Neerlandistiek


Het tijdschrift Internationale Neerlandistiek in zijn nummer 3, volume 54 oktober 2016 besteedt zijn hele ruimte aan De Leeuw van Vlaanderen van Hendrik Conscience. Naast de inleiding bevat het vier artikelen.

De inleiding draagt als titel ‘Een Vlaamse leeuw de grenzen voorbij. Vertalingen, adaptaties en verstrippingen van Hendrik Consciences De Leeuw van Vlaanderen (1838)’ van de Hongaarse neerlandica Judit Gera. Wilken Engelbrecht neemt het eerste artikel voor zijn rekening ‘De Leeuw van Vlaanderen in het Tsjechisch: waarom zo laat en waarom driemaal?’ Dan volgt ‘De Leeuw van Babel. Nationalisme in jeugdbewerkingen van De Leeuw van Vlaanderen in het Nederlands, Duits en Hongaars’ van de hand van Jan van Coillie, Judit Gera en Christine Hermann. Het derde artikel is van Roberto Dagnino ‘De lange weg van De Leeuw naar Italië. De Italiaanse vertaling van De Leeuw van Vlaanderen (1945)’ en de Weense neerlandica Christine Hermann besluit de bundel met ‘‘Gij Vlaming die … deze strip bekeken hebt’. De Leeuw van Vlaanderen als stripverhaal.’
Het artikel over de jeugdbewerkingen in het Nederlands, Duits en Hongaars lijkt me het interessantste.

De conclusie op bladzijde 210 eindigt zo:
‘Als nationaal epos kon Consciences Leeuw in verschillende tijden en gebieden voor de kar van het nationalisme gespannen worden. Voor de jeugd gebeurde dat steeds in afgeslankte vorm. Het is echter niet zozeer de nationalistische moraal, maar wel de avontuurlijke spanning die De Leeuw een lang leven voor de jeugd bezorgde, al werden daarbij wel zijn lange manen geknipt en zijn scherpe nagels gevijld.’

G.D.


Waarom doen we Nederlands? Dat kan ik toch al?

 

Zeker. Dat is ook het moeilijke aan Nederlands geven. Bij geen enkel vak kom je met zo'n hoog niveau binnen. Maar er is veel te leren en je hebt er ook echt wat aan. Nog steeds zijn er mensen die "gratis" een iPhone kopen voor 65 euro per maand. Kun je zelf een beetje lezen, dan snap je dat die iPhone zonder abonnement de helft kost als je er een sim-only abonnement bij doet. Wil je complex denken, dan heb je complexe taal nodig. Wil je van meer humor genieten dan alleen de platte, word dan een fijnproever door veel goede teksten te lezen. Zorg zelf voor prettig leesbare teksten door zorgvuldig te formuleren. Je kunt hier van alles leren. Zorg er vooral voor dat je plezier beleeft aan taal. Daar heb je een leven lang gemak van.

Michel Pijpers

Bron: http://www.bruuttaal.nl/


 


Geef professionalisering van leraren een impuls met de kracht van feedback

 
Feedback uitwisselen is een zeer effectief instrument om de professionaliteit van lerarenteams te vergroten, blijkt onder meer uit internationaal onderzoek en ervaringen van Stichting LeerKRACHT. Die brengt de kracht van feedback nu binnen het bereik van elke school met de app 'Onze les'.

Frans Schouwenburg geeft een Achtergrond daarvoor op Kennisnet:

Steeds werken aan je eigen ontwikkeling en altijd beter proberen te worden; dat typeert de professional. Ook in het onderwijs wordt op veel manieren aandacht besteed aan professionalisering van leraren. Toch blijkt uit het rapport 'De staat van de leraar 2016' dat scholen nauwelijks profiteren van bijscholing van de leraren.

Lees de hele tekst

Frans Schouwenburg is strategisch adviseur onderwijsvernieuwing met ICT bij Kennisnet en is expert op het gebied van innovatievraagstukken in het onderwijs.

 


VOLUIT NAAR ONLINEGETTERDHEID IN DE LESSEN NEDERLANDS

 

Jeroen Clemens is in Nederland de grote voortrekker en pionier daarvan.
Op zijn Edublog publiceert hij weer een artikel dat de problematiek en de noodzaak van onlinegeletterdheid opnieuw grondig aankaart. Het draagt de titel
‘Lezen 2016: een driemaster of driedubbel spiegelei. Samen aan het werk’

In zijn tekst verwijst J. Clemens naar het eindrapport Onderwijs2032. Hij citeert daaruit de noodwendigheid om het onderwijs meer te oriënteren naar onlinegeletterdheid:

‘In het eindrapport Onderwijs2032 wordt op twee plaatsen gesproken over onlinegeletterdheid. Bij Nederlands en in de paragraaf Digitale Geletterdheid. Bij Nederlands wordt gezegd “Ook kritisch teksten lezen en bespreken en leren omgaan met het steeds grotere aantal informatiebronnen verdienen meer aandacht. Digitale teksten en beelden komen steeds vaker in de plaats van papieren tekstvormen en ook daar moeten leerlingen vaardig mee kunnen omgaan. Een digitale tekst lees en schrijf je anders dan een tekst op papier en om via filmpjes informatie te kunnen verwerven moet je begrijpend kunnen kijken en luisteren.” (Schnabel, 2016) p. 30.’

Neem kennis van de schets in kort bestek daarover en lees zijn blogtekst.



TER HAAR ONDERWIJST

Onderwijsontwikkeling. Lesidee. Sociale Media in de les.

 

Henk ter Haar

Ik ben docent Nederlands en teamleider VMBO op scholengemeenschap Guido de Brès in Arnhem.
Ik ben trots op mijn beroep. En door het bijhouden van een blog wil ik mensen laten zien waarom.
Daarnaast deel ik hier lesmateriaal, mijn visie op leerlingen, op onderwijs.

Passies

Samen met leerlingen en leraren dingen (mee) maken. Ruimte maken voor creativiteit in mijn lessen door in samenwerking met collega’s steeds op zoek te blijven naar innovaties die in het onderwijs gebruikt kunnen worden.
Mijn belangrijkste passie als leraar is samen met de leerling leren. Dat geldt natuurlijk voor mijn vak: Nederlands. Maar minstens even belangrijk is leren over het leven. Ruimte in de les voor actualiteit, in gesprek over maatschappelijke thema’s, samen op zoek naar antwoorden op complexe vraagstukken van deze tijd.

Schrijft over

Ik schrijf over gebeurtenissen in de les, over mooie onderwijsmomenten, over lesideeën, over onderwijsactualiteit. Ik wil laten zien dat ik trots ben op mijn vak en mijn leerlingen.


Menu van de website: BLOG / POÊZIE / OVER

De website

Voorbeeld

Hoe Henk ter Haar het Manifest commentarieert
Januari 22, 2016 / Curriculum

Wat je geeft ben je zelf.
‘Het programma van het schoolvak Nederlands heeft te weinig inhoud, is niet uitdagend genoeg en het sluit onvoldoende aan bij de maatschappelijke eisen voor taalvaardigheid en geletterdheid. Dat moet en kan beter’, aldus de opstellers van het manifest Nederlands op school. Nu zijn er afgelopen…

Lees verder


Omhoog ^

VOORLEZEN BLIJFT OOK NA DE VOORLEESWEEK EEN GROTE TROEF

 


Voorlezen schept een band

Woordenschat en taalbegrip varen er wel bij … en nog zoveel meer.


Tot 27 november 2016 liep de Voorleesweek. Zelfs Koningin Mathilde deed mee ...

November is niet alleen de periode van de vallende bladeren, de regenbuien en de Boekenbeurs – het is ook de maand van de Voorleesweek. Organisator Iedereen Leest benadrukt daarbij elk jaar dat voorlezen niet voorbehouden hoeft te blijven aan peuters en kleuters, maar dat ook oudere kinderen en volwassenen kunnen genieten van een voorgelezen gedicht of verhaal. Het succes van luisterboeken levert daarvan een goed bewijs.

Terwijl prentenboeken in de kleuterschool een evidentie blijven, staat het voorlezen in de lagere school onder druk: in het brede takenpakket waarin leerkrachten moeten voorzien, is er altijd tijd tekort, en dan is dat half uurtje voorleestijd het eerste wat sneuvelt. Het wordt immers vaak afgedaan als een leuk extraatje om de dag af te sluiten, en niet gezien als essentieel voor de ontwikkeling van een kind. Toch zijn er veel goede redenen om wel systematisch tijd te maken voor boeken in de klas, en niet alleen tijdens die ene week in november.

Onderzoek wijst keer op keer uit dat kinderen die veel lezen een rijkere woordenschat en beter taalbegrip hebben dan hun leeftijdsgenoten. Weinig volwassenen hoeven dan ook van het voordeel van lezen overtuigd te worden. Toch staken velen het voorlezen zodra hun kinderen zelf beginnen te lezen. Daarin schuilt een gevaar: kinderen gaan lezen zo associëren met het ontcijferen van tekens, iets wat voor velen traag en moeizaam gaat. En zelfs kinderen die het technisch lezen snel onder de knie hebben, zullen al gauw gefrustreerd raken door de boeken voor beginnende lezers, met hun korte zinnetjes en weinig uitdagende verhaallijnen. Wat een verschil met de spannende verhalen die ze als kleuter nog te horen kregen, of met de verhalen die televisie en film hun bieden. Kinderen die in de lagere school niet voorgelezen worden, zullen lezen vaker saai en inspannend vinden, en hun nood aan goede verhalen lichten via andere media.

Leerkrachten die niet voorlezen lopen de kans mis om op een ontspannende manier met taal bezig te zijn. Zeker in klassen waar niet alle kinderen het Nederlands goed machtig zijn, is dat een spijtige zaak. Wie wel voorleest kan kinderen net motiveren om zelf meer te lezen. Die leerkrachten geven immers het doel aan waar de jonge lezers naartoe kunnen groeien – dikke boeken, spannende boeken, verhalen die je wereld groter maken of die je net dichter bij jezelf brengen. Voorlezen is zo de beste reclame voor zelf lezen. Bovendien versterkt het samen beleven van een verhaal het groepsgevoel. Wanneer volwassenen aan hun favoriete juf of meester uit de lagere school terugdenken, dan is dat vaak iemand die veel voorlas. Voorlezen versterkt immers de affectieve band, en dat geldt al helemaal wanneer een klas samen, week na week, een verhaal beleeft. Een volledig boek voorlezen is een vorm van onthaasting – het geeft een rustmoment en creëert een gevoel van verbondenheid: samen je verbeelding laten werken, samen meeleven met de personages, samen in spanning zitten of lachen, … dat schept een band. Er zijn leerkrachten die bij conflicten in de klas niet naar een groepsgesprek grijpen, maar naar een goed boek. Blijkbaar doet dat wonderen.

Vanessa Joosen

Bron: Standaard der Letteren 24-11-2016

Vanessa Joosen is hoogleraar in de opleidingen taal- en letterkunde van de Universiteit Antwerpen.
Ze zet wetenschappelijk onderzoek naar jeugdliteratuur op de kaart. Daarbij vraagt ze zich af: wat krijgen kinderen mee via kinder- en jeugdboeken? Conclusie: kinderboeken bepalen mee de toekomst. Ze beïnvloeden het wereldbeeld van kinderen.
 

Voorlezen is de beste reclame voor zelf lezen

Rond de Voorleesweek: www.voorlezen.be

Zes tips voor voorleesboeken



Werken met digitaal leermateriaal vergt kennis en flexibiliteit

 

Steeds meer scholen in het voortgezet onderwijs schaffen digitaal leermateriaal bij methodes aan, waarmee zij beter onderwijs willen realiseren. Maar dat bereik je alleen als docenten de mogelijkheden van het materiaal kunnen benutten. Dit vergt kennis, didactische overwegingen … En enige flexibiliteit.

Achtergrond door Linda le Grand - Gepubliceerd door Kennisnet op 6 september 2016

Als docenten het digitale leermateriaal niet begrijpen, blijven nieuwe mogelijkheden onbenut. Je loopt dan het risico dat zij het materiaal als ongeschikt kwalificeren, of ze 'vergeten' het simpelweg, omdat ze er niet mee uit de voeten kunnen. Met de volgende vragen kun je als school rekening houden.

1. Kunnen docenten omgaan met 'dashboards'?

2. Weten docenten hoe de oefeningen werken?

3. Zijn de aandachtspunten bij adaptief materiaal bekend?  

4. Is het werken met digitaal materiaal bespreekbaar?

5. Stellen docenten zich voldoende flexibel op?

 
Het antwoord op die vragen vindt u hier
 



Innovatieve taallessen met ICT

 
"De vakinhoud heeft altijd voorop gestaan

Amber Walraven, docent en onderzoeker Radboud universiteit

Van september 2015 tot januari 2016 werd voor het eerst de minor Creative Educational Design aan de Radboud universiteit aangeboden.

De minor laat studenten zien wat er allemaal komt kijken bij innovatieve taallessen, en reikt de instrumenten aan om zelf tot een innovatief educatief ontwerp te komen. Wat deze minor mede zo bijzonder maakt is de wisselwerking tussen theorie en praktijk, tussen de laatste didactische inzichten en de toepassing daarvan bij een eigen ontwerp.

Het educatieve ontwerp hebben studenten in samenspraak met de vaksectie op een middelbare school gemaakt. Ze liepen mee met een vakdocent, bezochten veel lessen, en voerden gesprekken over onderwijs. Op basis van de colleges, gesprekken, observaties én eigen kennis en creativiteit ontwikkelden de studenten innovatieve taallessen waar de school en de docent om zaten te springen.

Lees de hele tekst

Omhoog ^


Taaldag 2017 – Centrum Nascholing Onderwijs (CNO)
Universiteit Antwerpen– 4 februari 2017


 

Nederlands, Frans, Engels, Duits, Spaans voor taalleraren s.o. en cvo stonden op het programma.
Er waren over de hele dag gespreid vier presentatierondes – die de organisatoren “Werkwinkels” noemden. Voor het vak Nederlands waren er minstens twee presentaties per ronde. Het aanbod was dus heel ruim.


Voor de docenten Nederlands waren er o.m.

- Leven in een huis als in een lichaam. Thuiskomen in gedichten. Suggesties voor poëzielessen in de derde graad  - door Paul Demets en Hilde Lauwers, praktijkassistenten Vakdidactiek Nederlands, Universiteit Gent.

- Taalbeschouwing en literatuur in woord en beeld met Het Archief Onderwijs – door Frederik De Ridder, leraar Nederlands – redacteur bij VIAA.

- Concrete voorbeelden van het gebruik van motiverende apps (zoals Kahoot …) door Lieve Van Den Bosch, lerares Frans.

- Spreken is zilver, schrijven is goud: Praktische handvatten om het schrijftraject beheersbaar te maken en tegelijkertijd het rendement te verhogen – door Jean Jacobs, ped. begeleider Nederlands regio Limburg.

Vooral de praktische gerichtheid van dat aanbod kon leraren ertoe bewegen om op een februarizaterdag naar de Antwerpse universiteit te komen.

Voor de geïllustreerde opvolging van de bijgewoonde sessies kunt u doorklikken naar
de pagina Actuele berichten op de NDN-website


SCAMPI OF OOK SCAMPI’S?

 

In het Italiaans is scampi de meervoudsvorm van scampo. Omdat scampo in het Nederlands niet gebruikt wordt, beschouwen veel taalgebruikers scampi als een enkelvoudsvorm. Ze voegen er dan, zoals in andere woorden op -i, een s aan toe om het meervoud te vormen. Enkele voorbeeldzinnen: Mijn zoontje wou maar één scampi proeven; In het hoofdgerecht zaten erg veel scampi’s.

Daarnaast komt in het Nederlands ook scampi als meervoudsvorm voor: In het hoofdgerecht zaten erg veel scampi.

Taaladviesnet beschouwt beide vormen als correct.
http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1356

Persoonlijk geef ik ‘scampi’ veruit de voorkeur. Het is ontegensprekelijk correct. Het gaat over het algemeen over een meervoud.
Enkel bij het enkelvoud – dat in theorie ‘scampo’ zou moeten zijn, hebben we een moeilijkheid.

Toch wel even opletten! Een docent Nederlands heeft 'taalvastigheid' nodig voor zijn onderwijs. Je kunt de taalnormen daarom niet zo maar op de helling zetten. Een beetje vasthoudendheid of een licht conservatisme in dat opzicht kan voor de klas en de les hoegenaamd geen kwaad.


G.D.


Omhoog ^


Geschiedenis van de Nederlandse literatuur

 

n.a.v. het verschijnen van het laatste deel
“Ongeziene blikken”
van de hand van de beide hoofdredacteuren A.J. Gelderblom en A.M. Musschoot – 2e druk februari 2017.

Het is een monumentaal werk geworden dat ruim twintig jaar geleden werd opgezet en nu in het deel “Ongeziene blikken – Nabeschouwing” een voltooiing heeft gekregen. Het geheel bevat 10 boekbanden en 9 inhoudelijke delen, die op basis van een eeuwindeling werden geconcipieerd. Een schare van literatuurwetenschappers en literatuurgeschiedkundigen van Frits van Oostrom voor het eerste deel tot Hugo Brems voor het laatste deel (dat echter eerst verscheen) hebben er hun beste krachten aan gewijd.
Het resultaat mag er zijn. De tien boekbanden samen vullen een respectabel brede plank in de boekenkast.
Het voorlaatste gepubliceerde boekdeel “De weg naar het binnenland” over de periode 1700-1800 De Zuidelijke Nederlanden” van historicus Tom Verschaffel verscheen helemaal in het begin van 2017. Het nabeschouwingsdeel van de beide hoofdredacteuren werd op 17 januari 2017 voorgesteld op een feestelijke academische afsluitingszitting in Den Haag.


De Geschiedenis van de Nederlandse literatuur bestaat uit de volgende delen:

  • deel 1 (I): Frits van Oostrom – Stemmen op schrift (Middeleeuwen I tot 1300). Verschenen: februari 2006
  • deel 1 (II): Frits van Oostrom – Wereld in woorden (1300-1400). Verschenen: februari 2013
  • deel 2: Herman Pleij – Het gevleugelde woord (Middeleeuwen II, 15de en 16de eeuw). Verschenen: september 2007
  • deel 3: Karel Porteman en Mieke Smits-Veldt – Een nieuw vaderland voor de muzen (1570-1700). Verschenen: januari 2008
  • deel 4 (I): Inger Leemans en Gert-Jan Johannes – Worm en Donder (1700-1800: de Republiek). Verschenen: december 2013
  • deel 4 (II): Tom Verschaffel – De weg naar het binnenland (1700-1800: de Zuidelijke Nederlanden). Verschenen: januari 2017
  • deel 5: Wim van den Berg en Piet Couttenier – Alles is taal geworden (1800-1900). Verschenen: juni 2009
  • deel 6: Jacqueline Bel – Bloed en rozen (1900-1945). Verschenen: november 2015
  • deel 7: Hugo Brems – Altijd weer vogels die nesten beginnen (1945-2005). Verschenen: voorjaar 2006
  • deel 8: Anne Marie Musschoot en Arie Jan Gelderblom – Ongeziene blikken. Nabeschouwingen bij de reeks. Verschenen: januari 2017

‘Ongeziene blikken’ omvat slechts 96 pagina’s, maar biedt voor wie belangstelling heeft voor de geschiedenis van de literatuur ongemeen boeiende lectuur.

‘Welke concrete voorwaarden maakten de plannen voor een nieuwe literatuurgeschiedenis toch levensvatbaar, na jaren van aarzeling en scepsis? Welke wetenschappelijke uitgangspunten waren bepalend voor de aanpak, en hoe zijn die in de afzonderlijke delen gerealiseerd?

De te volgen koers is al vroeg uitgezet, maar hoe werd die in praktijk gebracht? Deze nabeschouwing gaat over de theoretische aanloop tot de serie én over de concrete uitvoering; over inhoudelijke keuzes én over praktische resultaten; over gaandeweg veranderende inzichten én over internationale inbedding en uitstraling. Hoogtepunten én marginale verschijnselen worden vanuit verschillende invalshoeken belicht en in hun context geplaatst. Ongeziene blikken gaat over de achtergronden van deze monumentale serie, waarin de literaire cultuur van de Lage Landen in haar volle rijkdom tevoorschijn komt.’ Zo wordt dit afsluitend deel voorgesteld.

We laten u proeven van begin, midden en einde van deze Nabeschouwing.

‘Begonnen in 1996, afgerond in 2017: na ruim twee decennia is de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur voltooid. Halverwege die periode, in 2006, konden de eerste twee concrete resultaten worden gepresenteerd. Dat waren het eerste én het laatste deel van de chronologische reeks: twee stevige boekensteunen waartussen de andere banden geleidelijk aan hun plaats gevonden hebben. Deze nabeschouwingen – eerder als ‘Algemene verantwoording’ aangekondigd – bestrijken zowel de theoretische aanloop tot het project als de feitelijke voorbereiding; zowel de praktische resultaten als enkele belangrijke reacties en kritieken. Dit laatste aspect blijft noodzakelijkerwijs onaf. Hopelijk zullen de discussies rondom deze nieuwe literatuurgeschiedenis ook na de voltooiing niet verstommen.’ (blz. 7)

De hoofdredacteuren korten bewust de naam van het werk in tot GNL met de verwachting dat die benaming voor dit standaardwerk bij de gebruikers ervan courant ingang kan vinden.

Op het einde van het onderdeel ‘De canon anders bekeken’ hebben ze het over het sleutelbegrip ‘openheid’ die ze het geheel toeschrijven.

‘In alle delen van de GNL is ‘openheid’, al of niet uitdrukkelijk zo genoemd, een sleutelbegrip. Niet alleen is het corpus van behandelde teksten veel ruimer en minder canoniek gedefinieerd dan in vroegere literatuurgeschiedenissen, maar wie de rode draad door de hele reeks volgt van begin tot einde, ziet een letterkunde die zich steeds verder opent en ontplooit. Ze maakt zich vrij uit oudere instituties en zoekt nieuwe werelden waarin ze kan functioneren: uit de marges van Latijnse teksten naar het volle perkament, van klooster en kasteel naar de stad, van de stad naar de natiestaat, om ten slotte terecht te komen in mondiale ontwikkelingen waarin het boek als drager zijn ereplaats afstaat aan het digitale scherm, waarin de rapper, de blogger en de striptekenaar op het toneel verschijnen naast de eenzaam scheppende auteur en waarin de lezer een ruimere keuze aan teksten heeft dan ooit tevoren en kan kiezen uit allerlei schatkamers van alle wereldliteraturen, inclusief de Nederlandse.’ (blz. 38)

In hun ‘Tot slot’ verantwoorden de beide hoofdredacteuren de keuze van de titel van hun nabeschouwingen. Ook dat is relevant voor het hele werk.

‘Wij hebben deze nabeschouwingen de titel Ongeziene blikken meegegeven. De woorden zijn ontleend aan een gedicht uit de laatste bundel van Karel van de Woestijne, Het berg-meer (1928), en leken ons toepasselijk op de hele reeks omdat ze de verrassende veelheid en diversiteit aangeven van de visies op het verleden die in de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur werden ontwikkeld. Ongeziene blikken, omdat in de GNL wijzen van waarneming werden uitgewerkt die nog niet eerder bestonden. Ongeziene blikken, omdat de auteurs en de leden van de Raad van Advies hun visies ontwikkelden in volle onafhankelijkheid, zonder door iemand op de vingers te worden getikt of gekeken. Ongeziene, oftewel onwelgevallige blikken wellicht ook, omdat de resultaten onmogelijk bij iedereen volledig in de smaak kunnen vallen. De een mist dit, de ander dat. Het kan nu eenmaal niet anders. Geen literatuurgeschiedenis kan exhaustief zijn. Omvang, keuze en ordening stellen harde eisen die door anderen en door volgende generaties wellicht (en hopelijk) aangevuld en genuanceerd zullen worden. Maar op dit moment geven de keuzes die werden gemaakt wel de zienswijzen of de visie weer van de generatie neerlandici die de voorbije decennia toonaangevend was en tot vandaag is. (blz. 81)

Het is nog van belang te weten dat

- ‘de geschiedschrijver, vanuit zijn eigen hedendaags bewustzijn en kennis, de context reconstrueert waarin het literaire werk is ontstaan én functioneert. We hebben het dan over de functionalistische of functionele benadering, die een belangrijke methodologische basis van de GNL is geworden.’ (blz. 15)

-  de literatuurgeschiedenis op de beide delen van de achttiende eeuw na de literatuur van Noord en Zuid, van Nederland en Vlaanderen, als geheel benadert. ‘Ze heeft juist speciale aandacht voor de literaire samenhang tussen het Noorden en het Zuiden. Anders gezegd: ze heeft gestreefd naar een gecombineerde of waar mogelijk geïntegreerde behandeling van Vlaanderen en Nederland.’ (blz. 53)

- de realisering voor een groot deel te danken is aan de Nederlandse Taalunie. Zij ‘heeft de totstandkoming van de GNL financieel mogelijk gemaakt en het ontstaansproces gedurende ruim twintig jaar logistiek ondersteund.’ (blz. 73).

Naar verhouding tot hun inzet en inspanningen mogen de auteurs van de GNL de belangstelling verwachten die het werk verdient vanwege de lezers en de gebruikers ervan. Niet alleen is het van fundamenteel belang voor de beoefening van de literatuurwetenschap en voor de literatuurliefhebber, maar evenzeer voor de popularisering van de literaire geschiedenis zowel in het secundair als in het tertiair onderwijs. Leerlingen en studenten kunnen zich laven aan deze bijna onuitputtelijke bron van kennis en literaire ‘wetenschap’.

Ghislain Duchâteau

11 februari 2017


Omhoog ^


JO DAAN, PIONIER VAN DE DIALECTOLOGIE, IN HET MEERTENS INSTITUUT IN AMSTERDAM

 

Het moet wel in 1957 of 1958 zijn geweest toen de studenten Germanisten van de licentie-opleiding van de Universiteit Gent onder de leiding van hun professor taalkunde Willem Pée een bezoek brachten aan Amsterdam en daarbij het Meertens Instituut bezochten in het hartje van de stad. Daar werden wij gastvrij ontvangen door dr. Jo Daan, die er toen al een leidinggevende functie vervulde als hoofd van de afdeling Dialectologie. Het bezoek blijft mij nog behoorlijk levendig voor de geest staan. Ik herinner me ook duidelijk mijn ontdekking van een geluidsband met opnames van mijn leraar Duits aan het Koninklijk Atheneum van Tongeren André Stevens. Hij was een heel bekende Zuid-Limburgse dialectoloog. De geluidsband bevatte een nauwkeurige beschrijving van het Limburgse intonatiepatroon met de bekende stoot- en sleeptonen in het vocalisme. En kopie van die band heb ik toen van Jo Daan mee gekregen. Ik heb hem nog vele keren kunnen gebruiken in mijn lessen fonetica aan de lerarenopleiding in Hasselt.

Jo Daan heeft daarna nog een uitzonderlijk rijke carrière ontwikkeld in dat Meertens Instituut in de domeinen dialectologie en sociolinguïstiek. Zij bleef er tot haar pensioen in 1975. Ook na haar pensionering bleef ze wetenschappelijk actief en bleef zij publiceren. Zij stierf in 2006 in de leeftijd van 96 jaar.

De publicatie van een lemma van de hand van Nicoline van der Sijs in het ‘Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland’ onder de naam van Jo Daan heeft mijn bijzondere aandacht opgewekt. Meteen heb ik de tekst op mijn computerscherm opgeroepen en heb hem met veel belangstelling gelezen.

Met genoegen nodig ik u, lezers van dit bericht, uit om Jo Daan in haar carrière en met haar verdiensten te leren kennen.

Jo Daan in het 'Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland'

Ghislain Duchâteau

Omhoog


Goed taalonderwijs biedt kansen aan alle leerlingen -
Bloggen over taal en lezen - Anneke Smits en Erna van Koeven


 
Na de onderstaande inleiding over bloggen geeft het NDN u toegang tot het volledige artikel in pdf-formaat. De tekst gaat uit van de vraag: Welke mechanismen binnen scholen houden kansenongelijkheid in stand? Op grond van hun ervaringen in de praktijk en het werk aan hun blog identificeren de beide auteurs in relatie tot taalvaardigheid drie grote tendensen die doorbroken zouden moeten worden: methode-armoede, verarmende differentiatie en onjuiste verklaringen. Opbouwend suggereren zij “een wereld van mogelijkheden”: onderzoekend en ontwerpend leren binnen basisontwikkeling in basisscholen, echte onderwijsvernieuwing of leesprogramma’s e.a. gekoppeld aan wezenlijke aandacht en substantiële tijd voor lezen en het schrijven van teksten.

Bloggen over taal en lezen

Anneke Smits en Erna van Koeven bloggen met grote regelmaat over het taalonderwijs in Nederland. Hun blog over taal- en leesonderwijs www.geletterdheidenschoolsucces.blogspot.nl  is al meer dan 150.000 keer bezocht. Smits en van Koeven doen inspiratie op in hun werk als lerarenopleider, schoolbegeleider, onderwijsontwikkelaar en onderzoeker aan de Hogeschool Windesheim. De blogs ontstaan bijna altijd uit reële praktijkdilemma’s waarmee ze op scholen geconfronteerd worden. Met de opgedane indrukken duiken de blogsters de onderzoeksliteratuur in op zoek naar onderzoeksevidentie die essentieel is voor hun blogs. Lezers kunnen de gevonden onderzoekspublicaties nalezen via links in de blogbijdrages. Smits en Van Koeven schuwen de controverse niet. Zo hebben de blogs titels als: ‘Oneigenlijk gebruik van de DMT (red. de drieminutentoets) door de onderwijsinspectie’ of ‘Woordenschatonderwijs bestaat niet’. Voor dit nummer van Tijdschrift Taal schrijven de blogsters een artikel over recent taal- en leesonderzoek met een vertaalslag naar de praktijk: Goed taalonderwijs biedt kansen aan alle leerlingen. (in: Tijdschrift Taal, jaargang 7, nummer 11 pp. 34- 39)

Het is duidelijk dat er in het onderwijsveld behoefte is aan de informatie in de blog. Het lezerspubliek bestaat uit leraren, lerarenopleiders, lerarenbegeleiders, bibliothecarissen, logopedisten en studenten aan lerarenopleidingen. Voor die laatste groep voorziet de blog vooral in een behoefte bij het vormgeven van praktijkgericht onderzoek. ...

Lees verder op de pagina Ideeën-Reacties van de NDN-website

Onderaan vindt u hun volledige tekst 'Goed taalonderwijs biedt kansen aan alle leerlingen.'

Anneke Smits en Erna van Koeven - Windesheim Lectoraten: Onderwijsinnovatie en ICT/Pedagogische kwaliteit


Omhoog


In Memoriam taalwetenschapper Henk Schultink

Door Wim Klooster

 

 

Prof.dr. H. Schultink (1924 - 2017)

Gewoon hoogleraar Algemene taalwetenschap Utrecht
1962 - 1986

Op 7 januari van dit jaar overleed prof. dr. Henk (Hendrik) Schultink op 92-jarige leeftijd. De eerste keer dat ik hem zag moet zo’n 56, 57 jaar geleden zijn, toen ik de pre-candidaatscolleges van Reichling volgde, en hem dan altijd vooraan in de zaal aantekeningen zag zitten maken. Hij was toen assistent (zoals dat toen heette) van Reichling. In die periode was hij ook medewerker van de Nieuwe Rotterdamsche Courant, een voortzetting van zijn Deens correspondentschap bij diezelfde krant. Zo kon hij betrekkelijk heet van de naald “kritische voorlichting geven uit de werkplaats der taalkunde”.  (Voor de lezer van vandaag geen lichte kost, meende J.J. Heldring in 2005 in zijn rubriek ‘Dezer dagen’ in NRC Handelsblad, ietwat meewarig. “Ik vraag mij af of de huidige lezer er nog tijd en geduld voor zou hebben.”) Henk Schultinks kronieken werden in 2005 gebundeld uitgegeven onder de titel Van onze taalkundige medewerker, bezorgd door Cecile Portielje en Jan Noordegraaf.

Lees verder

Bron: Tijdschrift Neerlandistiek 26 januari 2017


Omhoog

Signalement proefschrift

Maria van der Aalsvoort, Vensters op vakontwikkeling – De betwiste invoering van taalkunde in het examenprogramma Nederlands havo/vwo (1988-2008), Proefschrift Radboud Universiteit Nijmegen 2016

 

In dit bijzondere, helder geschreven proefschrift reconstrueert en analyseert Van der Aalsvoort twintig jaar curriculumontwikkeling van het schoolvak Nederlands havo/vwo. Niet alleen het opsporen en het leggen van de puzzelstukjes rond de advisering en de besluitvorming van het uiteindelijke examenprogramma Nederlands maakt het onderzoek voor dit proefschrift zo interessant. Zeker ook de inbedding van het al dan niet kiezen voor een vakonderdeel (i.c. taalkunde) in het proces van curriculumontwikkeling op macroniveau is uniek. Natuurlijk is het proefschrift zeer interessant voor neerlandici. De inhoud overstijgt evenwel die van het schoolvak Nederlands en is een must voor allen die betrokken zijn bij het debat over leerinhouden voor het voortgezet onderwijs.

Van der Aalsvoort is lerarenopleider en vakdidactica.

Bron: Bulletin SBN Levende Talen 2017-1 -
Bulletin 3 van het Sectiebestuur Nederlands van Levende Talen p. 5

Marc van Oostendorp schreef een wat badinerende bespreking van het proefschrift in Neerlandistiek van 16 november 2016 met de titel Sisyphus wil taalkunde op school’

Omhoog


Lidmaatschap en contributie 2017

 

Beste Collega’s,

In het voorbije jaar was u lid van het Netwerk Didactiek Nederlands (NDN). Zo hebt u ons geholpen de doelstellingen van onze vereniging in functie van de bevordering van het onderwijs Nederlands verder te verwezenlijken. Uitdrukkelijk willen wij u hiervoor onze erkentelijkheid betuigen en we hopen stellig dat u ook in 2017 onze vereniging trouw wilt blijven.

Daarom verzoeken wij u vriendelijk uw contributie voor 2017 op onze rekening over te maken.

Die contributie voor het Netwerk Didactiek Nederlands is ongewijzigd en bedraagt vanaf 1 januari 2017
- voor een gewoon lid   € 20
- voor een steunend lid € 25.

Wilt u die overschrijven op rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk?

Voor (onderwijs)instellingen en vakgroepen is een groepslidmaatschap mogelijk.
Dat houdt in:
- Om van een groepslidmaatschap te genieten moeten minimum drie (3) leden van een instelling toetreden.
- Per lid wordt binnen het groepslidmaatschap 2,5 euro korting gegeven, dus per lid wordt het dan 17,5 euro.
- Voor drie leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat de storting van 17,5 euro x 3 = 52,5 euro
- Voor vijf leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat 17,5 euro x 5 = 87,5 euro.

Velen hebben intussen hun contributie 2017 over gemaakt.
Een aantal heeft dat tot dusver nog niet gedaan.
Vandaar onze herhaalde oproep.

Ook nieuwe leden zijn heel welkom.

We rekenen op de getrouwheid van onze leden. We hopen ook dat nog meer lerarenopleiders Nederlands van universiteiten en hogescholen, begeleiders, onderzoekers en schoolboekenauteurs binnen het werkveld Nederlands en anderen met belangstelling voor de didactiek Nederlands tot ons netwerk willen toetreden.

De scholencultuur in Nederland en Vlaanderen verschilt enigszins, maar de didactiek van ons vak bestrijkt het territorium van Nederland en Vlaanderen samen. Daarom menen wij dat ook nieuwe leden-didactici Nederlands uit Nederland zinvol kunnen aansluiten bij ons netwerk.

Buiten onze studiebijeenkomsten werken wij bijna volledig digitaal. Grenzen zijn er dan niet. Het internet biedt ons alle contactmogelijkheden. Geregeld bezorgen we u via de digitale weg naast de uitvoerige Nieuwsbrief ook Nieuwsflitsen over relevante gebeurtenissen rond het onderwijs van het Nederlands en rond taal. Ook rijk gestoffeerd is onze website www.netdidned.be en we onderhouden regelmatig een Facebookpagina.

Het lidmaatschap is voorbehouden aan docenten uit de lerarenopleidingen van universiteiten en hogescholen, pedagogische begeleiders, aan mentoren Nederlands, aan schoolboekenauteurs, aan onderzoekers binnen de domeinen van het leervak Nederlands ...
Zowel Vlaamse als Nederlandse didactici NEDERLANDS zijn heel welkom.

U weet nu hoe u lid kan worden. Schrijft u uw contributie over en bezorg ons uw naam en adres, uw  e-mailadres met de vermelding van uw werkplek en uw beroepsactiviteit. Wij zorgen er dan voor dat u er ook bij hoort.


José Vandekerckhove, voorzitter
Ghislain Duchâteau, vice-voorzitter en penningmeester

Het lidmaatschap loopt van 1 januari tot 1 januari - maar u kunt steeds toetreden
tot het Netwerk Didactiek Nederlands door de bovenstaande bijdrage over te maken.


E-post NDN = info@netdidned.be

 

Omhoog

De recente berichten op de Facebookpagina van het NDN

De onderwijskundige actualiteit Nederlands in informatieve berichten
taal, didactiek, literatuur...


Klik links op >
BERICHTEN AAN PAGINA

 
 


NDN-Facebookpagina


We vestigen de aandacht op de vele interessante artikelen op de Facebookpagina van het NDN. Het gaat hier om 20 + 1 nieuwe berichten vanaf 2 februari tot 7 maart 2017. Het nieuwste bericht staat eerst, het oudste laatst.

Klik op het Facebookicoontje of log in met je Facebookaccount. Geef Netwerk Didactiek Nederlands of NDN in op het invulvak bovenaan. Open dan in de kolom rechts
BERICHTEN AAN PAGINA



  • UNIVERSITEIT VOERT DEBAT OVER ONDERWIJSTAAL
    7-3-17

    Een pertinent artikel met heel wat nuancering van de Gentse prof Yves T’Sjoen.

    Yves T'Sjoen (1966) studeerde Germaanse Filologie aan de Universiteit Gent. Hij promoveerde in 2001 op een studie over de genese en de drukgeschiedenis van de poëzie van Richard Minne (promotor: Prof. dr. A.M. Musschoot). Hij is als hoofddocent verbonden aan de Afdeling Nederlands van de Vakgroep Letterkunde. Daarnaast is hij als buitengewoon hoogleraar v ...

  • BIJ HAUTEKIET OP 3 MAART 2017: OVER LEZEN VAN 12 TOT 16
    6-3-17

    Vanaf 9’30”
    ...
  • HY LOOP BIJ DIE DEUR UIT
    3-3-17

    Marc van Oostendorp in Neerlandistiek:
    ‘Wat wij Nederlanders te weinig vieren: dat wij rondomzetsels (‘circumposities’) hebben zoals naar…toe en dingen kunnen zeggen als ‘ik loop naar mijn doel toe’, met naar voor mijn doel en toe erachter. In welke andere taal vind je zoiets?
    ...

  • EEN BEVLOGEN LERAAR OVER ZIJN PROJECTEN ‘EXPEDITIE NEDERLANDS’
    1-3-17

    Een half jaar geleden begonnen Rutger Cornelissen en Arnoud Kuijpers met 'Expeditie Nederlands' op hun school. ‘We wilden ons vak beter en aantrekkelijker maken. In deze blog blik ik terug en kijk ik vooruit. Werkt projectonderwijs? Hoe bevalt het lesgeven zonder cijfers? En wat vinden leerlingen van formatief toetsen? Aldus Arnoud Kuijpers. Een heel verhaal. Is een dergelijke werkwijze ook elders haalbaar?

    ...

  • TWEE BUNDELS KORTVERHALEN – VERTAALD MAAR MOGELIJK PERFECT CURSUSMATERIAAL
    1-3-17

    Recensie: Thomas Heerma van Voss
    1. Stuart Evers ...

  • WIE BEN IK OF WIE BEN IK GEWEEST?
    1-3-17

    Is identiteit wel vatbaar?

    'Ken uzelf ...

  • HOE EEN SYRISCHE TIENER DE SCHOONHEID VAN DE NEDERLANDSE TAAL ONTDEKTE (OP HAAR TIENDE SCHOOL)
    27-2-17

    Hoe is het als je voor de tiende keer naar een andere school gaat? Vijf keer in Syrië, vijf keer in Nederland? De veertienjarige Salam Altawil uit Hoofddorp schreef daarover een opstel, dat ik graag met jullie deel.
    ...

  • MURAKAMI, EEN HANDLEIDING
    25-2-17

    Kishidancho Goroshi – het nieuwe boek van Murakami verschijnt nu in het Japans. Het wordt pas op het einde van het jaar in het Nederlands gepubliceerd. Intussen geven vijf auteurs van bij ons hun lectuurervaring van deze wereldauteur.
    ...

  • CONFERENTIE ONDERWIJS NEDERLANDS – HSN 31 – ZWOLLE 24/25 NOV 2017 CALL FOR PAPERS
    20-2-17

    De conferentie HSN-31 (24 en 25 november 2017 in Zwolle) beoogt alle leeromgevingen aan bod te laten komen waarin Nederlands geleerd wordt: basisschool, secundair onderwijs op alle niveaus (vwo, havo, (v)mbo, resp. aso, bso, kso, tso), hogeschool/universiteit en lerarenopleidingen. Wij verwachten weer een tachtigtal presentaties / workshops te kunnen plaatsen in de parallelle programmakolommen. ...

  • DE LEIDSE HOOGLERAAR MARC VAN OOSTENDORP: LEVE INTERNET!
    20-2-17

    20 jaar geleden! En ik heb nog altijd een ideaal. …
    Een heel bezielende enthousiaste hoogleraar aan het woord.
    ...

  • GESPREK MET DE BESTE LERAREN NEDERLANDS
    16-2-17

    “ Ik wil uitstralen dat ik het vak prachtig vind”
    Nu gaat het radioprogramma De Taalstaat samen met Onze Taal weer op zoek naar de beste leraar Nederlands. Waar zijn de genomineerden zo goed in? Hoe maken ze hun leerlingen enthousiast? Gesprek met eerdere finalisten en een jurylid.

    Onze taal.nl

  • MARJA PRUIS OVER HET LAATSTE BOEK VAN ILJA LEONARD PFEIJFFER
    15-2-17

    Peachez, een romance

    Professor in de begeerte
    ...

  • WAAR KOMT HET GEZEGDE ‘EEN ONGELIKTE BEER’ VANDAAN?
    14-2-17

    Als iemand 'een beer' wordt genoemd, kan het om een beer van een vent gaan (een groot, sterk persoon), maar ook om iemand die onbeschoft, lomp, ongemanierd is. Ongelikte beer is een versterking van dat laatste.
    ...

  • 21 FEBRUARI INTERNATIONALE DAG VAN DE MOEDERTAAL
    14-2-17

    In 2016 was kwaliteitsonderwijs het jaarthema van de Internationale dag van de moedertaal. 'Kunnen leren in je moedertaal is een essentieel onderdeel van kwaliteitsonderwijs,' aldus Irina Bokova, directeur-generaal van UNESCO. De VN-organisatie pleit ervoor dat ieder kind minstens zes jaar in de moedertaal onderwijs kan volgen zodat het de verworven kennis en vaardigheden duurzaam kan verankeren.
    ...

  • EEN BOEIENDE MIDDELEEUWSE RIDDERROMAN OP KOMST
    11-2-17

    Viorica Van der Roest werkt eraan en zal hem de allereerste keer in druk uitgeven. Het gaat over Parthonopeus van Bloys. Op dit ogenblik bereidt ze nog een proefschrift over de 13e-eeuwse roman voor. Na haar promotie verzorgt ze de wetenschappelijke editie daarvan.
    Intussen kan ze het niet laten om over de roman en haar belevenissen daarbij te rapporteren in het digitaal tijdschrift Neerlandistiek. En ze belooft dat het bijzonder...

  • DRINGT TUSSENTAAL NU OOK DOOR IN HET GESCHREVEN TAALGEBRUIK?
    10-2-17

    Pagina 4 vooraan van De Standaard van vrijdag 10 februari 2017 brengt een artikel met de titel

    “Reclame voor Ivanka, gratis vanuit Witte Huis.”
    ...

  • MAAK KENNIS MET DICHTERES ANNA ENQUIST
    8-2-17

    Haar dichtbundel: Nieuws van nergens.

    Ze leest voor en beantwoordt vragen.

    ...

  • FORUMDAG v.h. FORUM TAALBELEID HOGER ONDERWIJS
    7-2-17

    30 mei 2017 in Leuven

    Vooraankondiging

  • IN MAART KRIJGT ISABEL ALLENDE EEN EREDOCTORAAT VAN DE UNIVERSITEIT GENT
    6-2-17

    Vicerector Freddy Mortier verantwoordt de uitverkiezing van de Chileense schrijfster voor dit eerbetoon.

    ...
  • ASTRID ROEMER EN HAAR ONDERWIJSNOVELLE ‘HET SPOOR VAN DE JAKHALS’ 
    3-2-17

    Veel aspecten van deze begaafde veelschrijfster kwamen in de media al aan bod, maar over het onderwijs, belangrijk in zowel haar werk als haar privéleven, leest men nauwelijks iets. …
    Roemer schreef in de jaren tachtig de onderwijsnovelle Het spoor van de jakhals. Deze vroege onderwijsnovelle illustreert het engagement van de schrijfster met het maatschappelijk probleem van de sociale ongelijkheid die door het ...

  • HEBT U EEN IDEE HOE HET ERAAN TOEGAAT IN DE ONDERWIJSCOMMISSIE VAN HET VLAAMS PARLEMENT? 
    2-2-17   

    Drie vragen … ze worden ingeleid met een gedichtje en ook het antwoord van de minister begint met een (liefdes)gedichtje. De ernst van de zitting betrof de mismatch op de onderwijsarbeidsmarkt, het loopbaanpact en de lerarenopleiding

    ...


 
Colofon
Bestuur van het Netwerk Didactiek Nederlands:
  • José Vandekerchove, voorzitter
  • Ghislain Duchâteau, vicevoorzitter
  • Carl Brüsewitz, secretaris
  • Nora Bogaert , bestuurslid
  • Pieterjan Bonne, bestuurslid
  • Jan Lecocq , bestuurslid
  • André Mottart, bestuurslid

  • Hugo de Jonghe +, erevoorzitter
  • Frans Daems, erebestuurslid

Contributie

- Gewoon lid worden van het Netwerk Didactiek Nederlands kunt u door storting van 20
- Steunend lid zijn kunt u door storting van € 25
op rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk

Voor (onderwijs)instellingen en vakgroepen is een groepslidmaatschap mogelijk.
Dat houdt in:
- Om van een groepslidmaatschap te genieten moeten minimum drie (3) leden van een instelling toetreden.
- Per lid wordt binnen het groepslidmaatschap 2,5 euro korting gegeven, dus per lid wordt het dan 17,5 euro.
- Voor drie leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat de storting van 17,5 euro x 3 = 52,5 euro
- Voor vijf leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat 17,5 euro x 5 = 87,5 euro.

Het lidmaatschap loopt van 1 januari tot 31 december 2016.

Donaties zijn heel welkom

 
Redactie van de Nieuwsbrief van het NDN :
Ghislain Duchâteau
Tel. : 0032(0)11/22 86 25
E-post : info@netdidned.be
 
Afmelding
Wie deze nieuwsbrief liever niet ontvangt, kan zich afmelden met een berichtje naar info@netdidned.be