Contact: info@netdidned.be
Correspondentieadres: Netwerk Didactiek Nederlands (NDN): Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
Verantwoordelijke uitgever: G. Duchâteau, Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
29-1, oktober-november-december 2016
     
In deze nieuwsbrief:

NDN-Facebookpagina




Redactioneel
NDN-Netwerkmiddag
12 oktober 2016
De Nederlandse literatuur - poëzie en proza
Activerende werkvormen
Activerende grammaticadidactiek
Joris Gerits is heengegaan
Promotie Steven Delarue
Literatuur en samenleveing - Brussel 21-9-2016
Rob Antonissen 19-19-1972
Onderwijs Nederlands als vreemde taal
Nieuws van Leesadviezen.nl
Luistervaardigheid:
evaluatie - in PAV
Praten over romanfragmenten in de klas
Masterclass lerarenopleiders 2016-2017
Dag van het literatuuronderwijs 22-11-2016
HSN Conferentie Onderwijs Nederlands heeft een nieuwe website
Provinciaal Documentatiecentrum Atlas
Antwerpen/Turnhout
Recent op de NDN-Facebookpagina
 
 
Beschikbaar in ons NDN-archief -NDN-site pagina Nieuwsbrief
NDN-Nieuws 28-4
 
NDN-Nieuws 28-3
 
NDN-Nieuws 28-2
 
NDN-Nieuws 28-1
 
NDN-Nieuws 27-4
 
NDN-Nieuws 27-3
 
NDN-Nieuws 27-2
 
NDN-Nieuws 27-1
 
NDN-Nieuws 26-4
 
• NDN-Nieuws 26-3
 
• NDN-Nieuws 26-2
 
• NDN-Nieuws 26-1
 
• NDN-Nieuws 25-5
 
• NDN-Nieuws 25-4
 
• NDN-Nieuws 25-3
 
• NDN-Nieuws 25-2
 
• NDN-Nieuws 25-1
 
• NDN-Nieuws 24-4
 
• NDN-Nieuws 24-3
 
• NDN-Nieuws 24-2
 
• NDN-Nieuws 24-1
 
• NDN-Nieuws 23-4
 
• NDN-Nieuws 23-3
 
• NDN-Nieuws 23-2
 
• NDN-Nieuws 23-1
 
• NDN-Nieuws 22-4
 
• NDN-Nieuws 22-3
 
• NDN-Nieuws 22-2
 
 
 
 
Redactioneel
 

Collega’s,

De vakantie is voorbij. We kijken het nieuwe academiejaar 2016-2017 tegemoet.
Dat betekent dat ook het Netwerk Didactiek Nederlands bewust wil inspelen op aspecten van het onderwijs Nederlands die relevant zijn voor de klaspraktijk.
In dat verband wil het NDN dan ook uw aandacht vestigen op zijn eerste bijeenkomst in dat werkjaar. We sturen u met deze eerste editie van onze nieuwsbrief – het is al nr. 29-1 - de uitnodiging voor onze netwerkmiddag op woensdag 12 oktober 2016 rond binnenklasdifferentiatie binnen het vak Nederlands - in Het Brantijser – Stadscampus Universiteit Antwerpen. We hebben die studienamiddag bewust gepland binnen de Week van het Nederlands van 8 tot 15 oktober, die de Taalunie voor de tweede keer organiseert.

Onze inspiratie komt vanuit de heel recente publicatie ‘Binnenklasdifferentiatie – Een beroepshouding, geen recept’, praktijkgids voor leraren, student-leraren en lerarenopleiders van Els Castelein e.a. Acco 2016. Op p. 14 geven de auteurs al heel precies aan wat de kern en het doel is van binnenklasdifferentiatie. Het is ‘kunnen omgaan met verschillen tussen lerenden op een proactieve, positieve en planmatige manier waarbij verschillen tussen die lerenden verkleinen, gelijk blijven of groter worden’. Dat is bedoeld voor alle lerenden.

De invalshoek van de auteurs verschilt opvallend van de doorsnee perceptie van differentiatie. Het gaat niet alleen over werkvormen en technieken, wel in eerste instantie over de professionele houding van de leraar. ‘Het gaat om een leraar die kijkt naar de leerlingen en die probeert de les zo goed mogelijk af te stemmen op de verschillende noden en voorkeuren van de lerenden in de klas’ (p. 10).  In dat perspectief krijgen we tijdens de netwerkmiddag informatie, wisselen we onze ervaringen daaromtrent uit en komen we tot oriënterende besluiten. Ruim genoeg redenen dus om in te schrijven voor de studienamiddag.

Verder is de nieuwsbrief weer gevuld met allerlei artikelen die onze aandacht verdienen. Na de uitnodiging voor de studienamiddag vindt u twee teksten over de huidige stand van de Nederlandse literatuur voor poëzie en proza. Er is het verslagje van de promotie van Steven Delarue. Andere teksten of tekstjes voeren u naar geplande activiteiten rondom ons vak of naar informatie die dienstig kan zijn. Met weemoed gedenken we ook de onlangs overleden Joris Gerits.

Alle respons is welkom. Een zinvolle lectuur toegewenst.


Ghislain Duchâteau

namens het hele NDN-bestuur


 



U I T N O D I G I N G

Kun je nog buiten binnenklasdifferentiatie in het vak Nederlands?

NDN-Netwerkmiddag – woensdag 12 oktober 2016
15-17 u
Het Brantijser - Stadscampus Universiteit Antwerpen
Sint-Jacobsmarkt 9-13
2000 Antwerpen

Activiteit binnen de



 

Om maximaal leren bij elke leerling te faciliteren moet je als leerkracht efficiënt kunnen omgaan met de diversiteit aan ‘leer-kracht’ in je klassen. Inzicht in de aspecten die voor leer-kracht bepalend zijn stelt je beter in staat om de sterktes en noden van de individuele leerling te herkennen. Zijn ze van motivationele, van (meta)cognitieve, van sociaal-affectieve of van (psycho)motorische aard? Hebben ze te maken met leerstijl, leertempo, leervoorkeur? Op elk van die sterktes en noden kan op positieve, pro-actieve en doelgerichte wijze worden ingespeeld.

Tal van werkvormen en methodieken, gericht op differentiatie naar inhouden, processen en/of producten (contract-, hoeken- en projectwerk, onderzoeksgericht en probleemgestuurde opdrachten, casusanalyse, ...) kennen een steeds grotere verspreiding in het onderwijs. Recente onderzoeksliteratuur leert ons echter dat die op zich geen maximalisering van het leerrendement van álle leerlingen garanderen, zelfs niet bij heterogene groepsvorming binnen de klas. Binnenklasdifferentiatie moet namelijk in de eerste plaats voortvloeien en gestalte krijgen vanuit een differentiërende grondhouding bij de leerkracht .  Tijdens de Netwerkmiddag pogen we samen greep te krijgen op de verschillende aspecten van deze grondhouding en naar toepassing in het vak Nederlands te vertalen; we denken hierbij aan basisbegrippen als ‘succesgerichte mindset’, goed inzicht in de leerplandoelen en in hun onderlinge samenhang, doordachte keuze van leertaken, variërende werkvormen en methodieken en aangepaste individuele ondersteuning op basis van gerichte observatie en leerrijke feedback .

Ook voor lerarenopleiders is binnenklasdifferentiatie van primordiaal belang niet alleen om die te kunnen toepassen in de eigen klaspraktijk maar ook om ze te kunnen expliciteren ten aanzien van hun studenten.

Deze netwerkmiddag richt zich daarom in de eerste plaats op de lerarenopleidingen aan de universiteiten en in de hogescholen. Anderen zijn evenwel evenzeer welkom.

Programma

15-16 u Presentatie van het thema
Binnenklasdifferentiatie in het vak Nederlands, de 'leer-kracht' van alle leerlingen maximaliseren - door Els Castelein, Sylvia Mommaerts en eventueel Kim Willems – auteurs van Binnenklasdifferentiatie. Een beroepshouding, geen recept – 2016 Leuven – Acco

16-16.40 u
Uitwisseling van eigen ervaringen door de deelnemers
(Zo gewenst eigen laptop meebrengen om eventueel met een modale module te werken)

16.40-17 u
Reflectieve terugblik en conclusies door Els Castelein, Sylvia Mommaerts (en Kim Willems)

  Er is gelegenheid achteraf nog een drankje te gebruiken in Het Brantijser in de cafetaria


Zaalvoorzitter: José Vandekerckhove, voorzitter Netwerk Didactiek Nederlands (NDN)


Inschrijving

Schrijf in via e-mail op info@netdidned.be ten laatste op donderdag 6 oktober 2016.
Gebruik dit inschrijvingsformulier, dat u kopieert en plakt in het e-mailvenster

Voornaam - Familienaam

 

Functie - Instelling

 

E-mailadres

 



Ik schrijf mijn kostenbijdrage € 10 ten laatste voor 7 oktober 2016 over op rekening
IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB  van NDN, Wilrijk.

Naam:

Van harte welkom

Het NDN-Bestuur

José Vandekerckhove, Ghislain Duchâteau, Carl Brüsewitz, Nora Bogaert, Jan Lecocq, André Mottart, Frans Daems


Zie:
Castelein, Coens, De Witte, Houben, Lauwers, Segers & Van den Branden (2016), Binnenklasdifferentiatie. Een beroepshouding, geen recept. Leuven: ACCO.

Deunk, Doolaard, Smale-Jacobse & Bosker, Differentiation within and across classrooms: A systematic review of studies into the cognitive effects of differentiation practices

Struyven, Coubergs, Gheyssens & Engels (2015), Ieders leer-kracht. Binnenklasdifferentiatie in de praktijk. Leuven: ACCO.

Coubers, Struyven, Engels, Cools & De Martelaer (2013), Binnenklasdifferentiatie. Leerkansen voor alle leerlingen. Leuven: ACCO.

Van den Branden, K. (2016), Onderwijs voor de 21ste eeuw. Leuven: ACCO.


De Nederlandse literatuur – poëzie en proza

 


Aanzet

In deze Nieuwsbrief brengen we ideeën die verschenen in essays in TLC, The Low Countries – Arts and Society in Flanders and the Netherlands, 2016 jaarboek nummer 24, gepubliceerd door de Vlaams-Nederlandse culturele instelling “Ons Erfdeel”. Het betreft het deel daarin met de titel “The State of the Union” – een stand van zaken blz. 12-61 over poëzie, proza, essays, kinderboeken, komische strips en beeldromans.

Daaruit kiezen we deze twee titels:
- Hoe vrij is Nederlandstalige poëzie? van Piet Gerbrandy
- Nederlands en Vlaams proza uit de vroege 21ste eeuw van Matthijs de Ridder.

De bedoeling is een eigentijdse blik te werpen op belangwekkende auteurs, hun werken en hun ideeën ingebed in het geestelijk klimaat van deze tijd, anderhalf decennium in de 21ste eeuw, of de jaren die er net aan voorafgaan. Zo kan de geïnteresseerde lezer daarvan al is het ook slechts op het moment van de lectuur zich een idee daarvan vormen en mogelijk op iets langere termijn zijn eigen lectuur daarop afstemmen. Wie dat wil vindt er een adequate en behoorlijk ruime keus.

De redactie heeft beide essays vrij bewerkt vanuit het Engels naar het Nederlands toe.


Hoe vrij is de Nederlandse poëzie?


De auteur begint zijn essay met te stellen dat het woord vrij is. Niets of niemand kan zijn vitaliteit en drang naar vrijheid dwarsbomen, hoewel vele sociale instellingen, bekrompen moralisme, geld of terreur het pogen te onderwerpen. De ziel van de dichter is verbonden met een begin dat noch kerk noch kanselarij ooit kunnen aan banden leggen. Dit romantiserend enthousiasme leidt ertoe dat poëzie het domein van absolute vrijheid kan opeisen meer dan andere artistieke disciplines. Ze is in staat ongehinderd te bewegen tussen de mensen als adem, licht of feromonen.

Het is onbegonnen werk op te sommen bij welke instanties de poëzie in het maatschappelijk leven prominent aan de orde komt. Zowat elke stad bijvoorbeeld heeft zijn stadsdichter – op vele plaatsen prijken gedichten op de muren – bloemlezingen en nieuwe bundels worden veelvuldig gepubliceerd en het is wel duidelijk dat dichters deel uitmaken van het commercieel circuit en dat in een tijd geteisterd door financiële crisissen. Heeft de dichter in een ivoren toren wel bestaan?


Nergens meer een centrum

Wie het landschap van de Nederlandstalige poëzie overschouwt gedurende de laatste jaren moet toegeven dat de poëzie bloeit, dat ze gekarakteriseerd wordt door een enorm veelvoudige structuur ondanks haar gering economisch belang, haar virtueel volledige verdwijning uit het onderwijs en de meestal lage graad van maatschappelijke relevantie die haar wordt toebedeeld, dat ze buitengewoon zichtbaar is. Is het van betekenis wat al die dichters te vertellen hebben? In welke mate zijn ze ingebed in sociale en economische structuren? En welke invloeden hebben globalisering, ecologische rampen, islamitische barbarij en een onbeheersbare migratie op die kunstvorm om nog te blijven vasthouden aan de idee dat de poëzie werkelijk vrij is?

Absolute vrijheid bestaat niet. Als we kijken naar de belangrijke Nederlandse dichters van het ogenblik, dan constateren we dat ze worstelen met de beperkende raamwerken opgelegd door de menselijke natuur, door socio-economische factoren en door de veronderstelde wetten van de literatuur zelf, dan is hun situatie fundamenteel niet verschillend van de andere dichters in de wereldliteratuur, maar zij streven naar nieuwe vormen daarvoor. Het is nu wel niet eenvoudig de dichters te vermelden die ware grootmeesters zijn. Op de eerste rang plaatsen we overleden dichters: Hugo Claus, Rutger Kopland, Gerrit Kouwenaar, Leo Vroman, H.H. ter Balkt. In tweede orde vermelden we Leonard Nolens, Anneke Brassinga, Tonnus Oosterhoff en Nachoem M. Wijnberg. Maar zij overtreffen andere dichters niet die hier niet worden genoemd. Dat heeft te maken niet met hun kwaliteit als dichter, wel met het feit dat de dichtkunst geen Centrum heeft. We denken niet meer in hiërarchische patronen en de poëziekritiek is geleidelijk overgegaan van de gewone publicaties naar de troebele wereld van het internet. Als wij toch namen noemen, dan is dat een willekeurige keuze uit een overvloedige hoeveelheid.


In de schaduw van de traditie

Tonnus Oosterhoff is bekend als een vernieuwer. Hij was de eerste gerenommeerde dichter die begon te experimenteren met de mogelijkheden van de digitale poëzie. Op zijn website verschenen gedichten die van vorm veranderden terwijl je ze leest, als om de voorlopige natuur te beklemtonen van elke uitspraak.

In sommige verzamelingen verstoorde hij de typografie van zijn gedichten door notities in zijn eigen handschrift toe te voegen, alsof de lezer enkel een ruwe versie in handen heeft. Hoe revolutionair die procedures ook voorkwamen, ze kunnen niet verbergen dat Oosterhoffs thema’s hoofdzakelijk traditioneel zijn, omdat hij schrijft over verlies, overgang en futiliteit. Inhoudelijk heeft hij weinig toe te voegen aan wat Sappho, Horatius en J.C. Bloem vertelden.

Runa Svetlikova, die de Herman de Coninckprijs kreeg voor het beste debuut in Vlaanderen, publiceerde de verzameling De zachte witte kamer, waarin de breekbaarheid van de wereld en van het menselijk bestaan centraal staan. Naar de vorm komt ze als vernieuwend over, waarbij ze verwijst naar recent wetenschappelijk onderzoek of een eigen stijl hanteert, maar waarover zij het heeft zit weer op het al te bekend terrein van liefde en dood. Svetlikova veroorlooft zich de vrijheid haar eigen universum te creëren, maar de eenvoudige bouwstenen zijn al duizend jaar bekend.


Vluchtelingenkampen zouden bij voorkeur aan de horizon moeten liggen

Andere dichters richten zich op de manier waarop de mensheid de wereld heeft geordend. Niet enkel wetenschapswetten bepalen onze invalshoek, wij worden ook geregeerd door structuren en concepten die we zelf hebben doen ontstaan. Politiek activisme blijkt weinig voor te komen in de Nederlandstalige poëzie, maar dat impliceert hoegenaamd niet dat de alarmerende realiteit van racisme, terreur en de vernietiging van onze leefomgeving geen thema’s zouden zijn in de eigentijdse dichtkunst. Zo ontbreekt bijvoorbeeld in de poëzie van Dirk Van Bastelaere, die zwaar beladen is met politieke theorie, geenszins het kosmologische perspectief. Dat geldt ook voor Mustafa Stitou in Varkensroze ansichten. Hoe kenbaar is de wereld? Feitelijk is dat niet echt een nieuwe vraag. Het feit dat Stitou heel erg gesteld is op zijn klassieken, komt ook naar voren als we zien dat deze seriegedichtern zijn gesteld in terzines. Suburbia is de hel, dat is duidelijk.


Vertrouwde ritmen

Voor een derde groep dichters zijn het juist de oude literaire conventies die de vrijheid van de dichtkunst inperken. Met een zekere graad van zelfspot kijkt Leonard Nolens terug op zijn Sturm und Drangperiode, die jammer genoeg niets nieuws vertoonde. Dat zie je in de vorm van zijn gedichten die hij een welbeproefde retorische orde oplegde in het verlengde van de oude tradities. Precies door die vertrouwde oude ritmen is Nolens’ poëzie zo populair.


Verwarring stichten

Toch zijn er enkele jonge dichters die momenteel strijden om die literaire traditie de grond in te boren. Tot dat groepje behoort Maarten van der Graaff die in 2014 de Buddinghprijs won voor het beste Nederlandstalige debuut. Hij ziet de traditionele vormen als voorbij en heeft er schik in verwarring te stichten, maar zijn persoonlijke betrokkenheid is groot. Hij kan uitgroeien tot een belangrijke dichter. Hoe scherp en opstandig Van der Graaff ook is, zijn wereld is herkenbaar als de onze. Dat is niet zo voor Marc Kregting. Zelfs betekenis en samenhang vliegen soms door het venster uit. In Onze Nietzsche: catechismen (2014) plaatst hij afzonderlijke zinnen toevallig bij elkaar. Maar de tekst is zo opgebouwd dat je na een poos de leitmotieven begint te ontdekken, maar het geheel blijft pertinent onverstaanbaar. Die chaos is tot onze verbazing niet enkel sterk amusant, maar heeft wat van een samenzweerderig effect. Dat ontstaat uit het ritmische effect van de afzonderlijke zinnen en de klankherhalingen waarmee ze met elkaar verbonden worden, die garanderen dat de tekst niet desintegreert op een auditief niveau. Taal zonder semantische samenhang blijft fascinerend zolang ze ondersteund wordt door klank en ritme.


Het tijdperk van de eenzijdige stromingen is voorbij

De Nederlandstalige poëzie heeft vele gezichten, is levend en wel. Haar sociale inbedding kan veranderd zijn, de komst van het internet heeft nieuwe publicatiekansen doen ontstaan, oude vormen worden aangepast of verworpen. Volgens Lucebert is het tijdperk van de eenzijdige stromingen voorbij. Maar uiteindelijk blijven dichters doen wat zij altijd deden, met de vrijheid en de beperkingen die ook de vlucht van de gierzwaluw en het lied van de lijster karakteriseerden.

Dat is een hoopvolle gedachte.

(Naar P. Gerbrandy)

Nederlands en Vlaams proza in de vroege 21ste eeuw

11 september 2001 N.Y., is een keerpunt in het postmoderne geloof in het einde van de ‘grote vertellers’, die allesbehalve de Nederlandse en Vlaamse literatuur hadden gedomineerd in de jaren 1990. Dat keerpunt bracht zeker een nieuw gevoelen van historisch bewustzijn tot stand, dat romans deed ontstaan die worstelden met de overmoed van het vorige decennium. Een voorbeeld daarvan is Marja Brouwers’ roman Casino uit 2004. Op het einde voelt de hoofdpersoon zich mee schuldig ondanks zijn wens naar moreel herstel van de oude waarden van goed en kwaad. Ook een dergelijk gevoel bezielt Lily de hoofdpersoon in Désanne van Brederodes roman Mensen met een hobby. Ook zij verliest haar herwonnen zelfvertrouwen en beseft dat haar hele inspanning slechts een hobby is. In hetzelfde perspectief kunnen Annelies Verbekes Slaap uit 2003 en Dimitri Verhulsts De helaasheid der dingen uit 2006 worden geplaatst evenals P.F. Thoméses J. Kessels, De roman uit 2009 en Tommy Wieringa’s pikareske roman Joe Speedboat uit 2005. Dat geldt ook voor het hoofdpersonage Jörgen Hofmeester uit Arnon Grunbergs roman Tirza uit 2006. Diens steeds groeiende verbeelding is representatief voor de wijze waarop de Westerse wereld reageerde op de aanvallen van 9/11. Met zijn ontgoochelend verhaal waarin het Kwaad geconfronteerd werd met nog groter Kwaad, zogezegd omwille van de beschaving.

In de zoektocht naar een nieuwe verhaaltrant ontdekte men dan een fictief personage, zodat de theoretici van het postmodernisme gelijk hadden toen ze stelden dat de werkelijkheid onkenbaar is. Ondanks aanspraken op het tegengestelde bij de eeuwwisseling keerden schrijvers zeker hun rug niet naar de mostmoderne principes – in vele gevallen hanteerden ze die op verschillende manieren. In plaats van de wereld voor te stellen als een eindeloos lappendeken van verhalen en beelden, onderwierpen schrijvers de “werkelijkheid” aan klaarblijkelijke “waarheden” die de neiging vertoonden de zaken nog ingewikkelder te maken.

Waar romans de neiging vertoonden om rechtlijnig te zijn in termen van verhaallijn en structuur meer dan in de vorige jaren, daagden ze toch in vele gevallen de geschiedenis uit. Dat is het geval in De heldeninspecteur uit 2010 van Atte Jongstra. Daarbij kunnen we laten aansluiten de Canadatrilogie (1999-2006) van Pol Hoste, de Grote Europese roman uit 2007 van Koen Peeters. Voor hem is noch Brussel, noch Straatsburg het hart van Europa, maar Auschwitz en Mauthausen. Het zijn de plaatsen waar de geschiedenis spreekt van verschrikkelijke, maar reële menselijke emoties. Uitstel van grootse voornemens karakteriseren de personages in Het grote uitstel van Marc Reugebrink uit 2007. Tenslotte is er de duivelse roman van Jeroen Olyslaegers Wij uit 2009, waarbij het ideeëngoed van het Vlaams nationalisme niet enkel in de verbeelding kan blijven bestaan. Ofwel worden die ideeën met geweld afgedwongen ofwel worden ze gecommercialiseerd in de vorm van licht amusement of volksgezang.


De grenzen van literaire fictie

Voor Charlotte Mutsaers in haar roman Koetsier Herfst uit 2008 zou volgens haar hoofdpersonage Maurice Maillot literatuur een dichterlijke vorm zijn van terrorisme of hem aanzetten tot een vechter voor de zaak. Maar hij keert zich op het einde af van die ideeën. Toch wordt deze spitsvondige roman voorgesteld als het Evangelie van Maurice. Mutsaers voert hier de idee van waarachtigheid naar het extreme, maar toch blijft het perfect mogelijk de roman te lezen als een verhaal van universele menselijke inzet. Iets gelijkaardigs treffen we aan in Zwerm uit 2005 van Peter Verhelst, in De maagd Marino uit 2010 van Yves Petry, Post Mortem uit 2012 van Peter Terrin en de eigentijdse familie-epiek Pier en Oceaan uit 2012 van Oek de Jong, De omwegen uit 2013 van Jeroen Theunissen en in Ik en wij uit 2014 van Sakia De Coster.

Het compleet getal van romans die gewijd zijn aan de dringende kwesties van deze tijd is merkwaardig, speciaal rond het thema migratie. Het thema wordt aangepakt in een bijna documentaire stijl. Dat is zo voor Dimitri Verhulsts Problemski hotel uit 2003, Tom Naegels’ Los uit 2005, Tom Lanoyes Het derde huwelijk uit 2006, Tommy Wieringa’s Dit zijn de namen uit 2012 en in confronterende verhalen in Koen Peeters’ Duizend heuvels uit 2012 en Annelies Verbekes Dertig dagen uit 2015. De meest succesvolle roman van de laatste jaren in dat verband is ongetwijfeld La Superba uit 2013 van Ilja Leonard Pfeijffer met de Senegalese vluchteling Djiby als tegenspeler. Hij hoeft Ilja’s geld niet of wat dan ook, maar hij wil alleen zijn geschiedenis vertellen aan de mensen uit het Noorden.


Oorlog en dromen

Als je zou proberen het tijdsbestek van anderhalf decennium te overbruggen met literaire fictie, dan zou dat een poging zijn om de grove realiteit te vatten en onze creatieve maar ontoereikende verbeelding. Het meest voorkomende thema is wellicht dat van de oorlogsroman. In de voorbije jaren vanaf 1960 was de Tweede Wereldoorlog een volgehouden thema in het Vlaamse en Nederlandse proza. De oorlog wilde blijkbaar niet tot geschiedenis verworden. Een grote hoeveelheid oorlogsromans verscheen van getuigen uit eerste, tweede of derde hand. Uit eerste hand vertelde Hans Croiset met Lucifer onder de linden uit 2010 en Lente in Praag uit 2013. Uit tweede of derde hand in de volgende generaties schrijvers schreef Johan de Boose met Bloedgetuigen uit 2011, Nico Dros met Oorlogsparadijs uit 2012 en Jan Brokken met De vergelding uit 2013. In functie van de honderdjarige herdenking van W.O. I verschenen in Nederland dat nochtans buiten die oorlog bleef erg verschillende romans daarrond als Danya uit 2007 van Tomas Lieske, De Nederlandse maagd uit 2010 van Marente de Moor, Het grote zwijgen uit 2011 door Erik Menkveld en de novelle Een ware held uit 2013 van Martin Michael Driessen. In Vlaanderen waar echt gevochten werd in W.O. I was de gerichtheid op dat oorlogsgebeuren nog groter: Post voor mevrouw Bromly uit 2011 van Stefan Brijs, Woesten uit 2013 van Kris Van Steenberge, Meester Mitraillette uit 2014 van Jan Vantoortelboom en Godenslaap uit 2008 en De spiegelingen uit 2014 van Erwin Mortier. Hierbij worden de lezers geconfronteerd met de verschikkingen van de Grote Oorlog. In Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans komt de oorlog als het ware naar de schrijver en de lezer toe. Waar Hertmans de exploten vertelt van zijn grootvader in die oorlog vanuit diens notitieboeken, probeert de auteur tegelijk de kloof te dichten tussen de 21ste eeuw en dat onbegrijpelijke tijdperk waarin veteraan Urbain Martien leefde. Hij schildert het portret van een bedachtzame jonge man en kunststudent die zijn wereld in stukken zag slaan in een verscheurende nachtmerrie van geweld. Ook komt Hertmans ertoe zijn grootvader te begrijpen als een moedig man, vooral vanuit diens schilderijen waarin Martien poogde de wereld te veranderen door zijn lang verloren liefde te verbeelden. Hiermee voelt Hertmans zich in de geest verwant.

Verlangen is de blijvende verantwoordelijkheid van de literatuur.

(Naar Matthijs de Ridder)


Activerende werkvormen

Voortgezet onderwijs



Voorwoord van

J.H. Flokstra
Enschede, maart 2006
VO/3076/D/06-327

In januari 2003 bezocht ik, als docent Natuurkunde en ANW, de ASE (Association for Science Education) conferentie in Birmingham. Eén van mijn doelstellingen was meer te weten komen over de variatie in werkvormen. Ik merkte dat vooral in de bovenbouw, maar ook in de onderbouw, enige variatie in mijn lesgeven zeer welkom was. Elke dag “zelfstandig” werken kan ook saai zijn. Zodoende heb ik in Birmingham enkele workshops gevolgd. Thuisgekomen is er een verslag van gemaakt voor mijn collega’s om ze op de hoogte te brengen van wat ik daar allemaal gezien en geleerd had. Van daaruit is de serie over werkvormen begonnen in ons schoolblad, elke week een paar. Behalve vanuit de ASE conferentie verzamelde ik ook uit andere bronnen allerlei werkvormen. Gedurende de eerste paar weken deed ik dat samen met mijn scheikundecollega. Daarna ging ik alleen door en zo kwam ik tenslotte aan meer dan 100 verschillende werkvormen. Het aardige is dat de meeste werkvormen voor veel vakken te gebruiken zijn. Natuurlijk moet je ze dan iets aanpassen. Alleen het idee is gegeven. Voor de uitwerking moet je zelf zorgen. Er zijn nog veel meer werkvormen te bedenken. Kijk naar de t.v. en je ziet bijvoorbeeld “Hints”, “De zwakste schakel” en “Geen ja en geen nee”. Met andere woorden: gebruik je creativiteit! Wie weet komt er ooit nog eens een uitbreiding op dit boekje. Al met al was het inspirerend om deze verzameling bij elkaar te zoeken. Regelmatig pas ik een bepaalde werkvorm uit de collectie toe om enige variatie aan te brengen in de les. De leerlingen waarderen dit zeer! Ik hoop dat de bundel werkvormen veel collega’s zal inspireren tot het creatief toepassen ervan.

Jan H. Flokstra

De bundel activerende werkvormen


 
Omhoog ^

Activerende grammaticadidactiek

DOCENTONTWIKKELTEAM RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

 

Hoe kunnen we die grammatica nou eindelijk eens een beetje activerender en uitdagender behandelen dan met die eeuwige ezelsbruggetjes en vuistregels waar iedereen ongelukkig van wordt? Sommige leraren durven het aan om op een geheel nieuwe manier te gaan werken bijvoorbeeld met de Activerende Grammaticadidactiek van het docentontwikkelteam van de Radboud Universiteit (zie deze gratis didactische bundel).

Het concept werd gepubliceerd in juni 2016. Het is beschikbaar voor iedereen die het wil gebruiken in zijn lessen.


Inleiding

De werkvormen in deze bundel zijn het resultaat van een Docentontwikkelteam, dat in 2015-2016 is georganiseerd door de Radboud Docenten Academie. Als een subgroep van dat docentontwikkelteam hebben wij ons beziggehouden met het ontwikkelen van een alternatieve leerlijn voor de behandeling van de traditionele zinsontleding.
 
Onze uitgangspunten waren:

 Grammatica moet voor de leerlingen betekenisvol zijn: het moet gaan over de taal die ze om zich heen horen of lezen, en die ze zelf gebruiken. Grammaticale analyse (taalbeschouwing) moet leerlingen inzichten bieden in de betekenis van zinnen en constructies.

 Didactisch hebben we gekozen voor de principes van de thinking skills-didactiek: een activerende didactiek voor cognitief leren, waarbij leerlingen eerst in contact moeten worden gebracht met hun taalgevoel, dan zelf met de taal aan de slag kunnen gaan, en op die manier tot een dieper begrip komen van hoe die taal in elkaar zit.

 Grammaticaonderwijs moet de leerlingen ook vooruit helpen in het reflectieve denken over taal; hiervoor is het nodig dat er (voorzichtig) onzekerheden in de werkvormen worden ingebouwd.

 Uiteindelijk zou onze leerlijn moeten passen in een traditioneel curriculum, waarin de “gewone” termen uit de zinsontleding behandeld worden. De leerlijn didactiseert onderwerp, naamwoordelijk gezegde, werkwoordelijk gezegde, persoonsvorm, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en voorzetselvoorwerp, maar bevat daarnaast elementen die dienst kunnen doen in de didactisering van andere termen (zoals bijwoordelijke bepaling, bijvoeglijke bepaling).

 De didactiek maakt geen gebruik van ezelsbruggetjes en vuistregels, maar probeert de concepten uit de moderne taalkunde in te zetten. In feite is dat wat de leerlingen leren, al gaat het oppervlakkig gezien om dezelfde termen als in het traditionele grammaticaonderwijs.

De meeste van de werkvormen zijn door enkelen van ons uitgeprobeerd in de klas, meestal met een goed resultaat. De leerlingen vinden het leuk om actief bezig te zijn, en ze hebben echt het gevoel dat ze de termen beter snappen dan voorheen.
 
Het staat iedereen vrij om deze werkvormen te gebruiken. Het volgend jaar gaan wij ze nog verder ontwikkelen in een deels nieuw docentontwikkelteam, en daar kunnen we elke feedback bij gebruiken. Op- of aanmerkingen? Nuttige suggesties? Mail ze dan naar DOT.Nederlands@gmail.com

Nijmegen, juni 2016

Thomas de Bruijn
Peter-Arno Coppen
Barbara Snel
Maarten Timmermans
Ricardo Walinski
Nienke Wassenberg

Ga naar Activerende didactiek grammatica

UITPROBEERLES GRAMMATICA VAN DE TAALPROF

11 augustus 2016

Ontleden die hap!

‘De taalprof is natuurlijk sterk begaan met elke leraar wie het grammaticaonderwijs ter harte gaat, en stelt daarom graag de onderstaande uitprobeerles ter beschikking, voor alle leraren die hun grammaticaonderwijs eens op een andere manier willen beginnen. Je zou het al in de brugklas op deze manier moeten kunnen doen, maar ook in de hogere klassen kan het nog zinvol zijn (dan moet je misschien wat hints weglaten).

De bedoeling van de les is om de leerlingen een basisinzicht te geven in het taalkundige principe van de subject-predicaatverbinding (de betekenis tussen onderwerp en gezegde), en het begin mee te geven van de verbinding tussen werkwoord en voorwerp. Van daaruit kun je de basisconstructie van de zin verder uitwerken.’

Klik door naar het pdf-bestand met de uitprobeerles ‘Ontleden die zinnen!’.



JORIS GERITS IS HEENGEGAAN

Eeuwigheid is zijn in het nu en samenvallen
met je bestaan – zonder onvrede;
zonder verleden of toekomst; vervuld met liefde
tijdloos.

L. Wittgenstein

 

Joris Gerits

Emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Antwerpen
Hij doceerde Nederlandse taalbeheersing, letterkunde en rechtstaal tot 2008.
Redacteur van Streven
Auteur

geboren te Vilvoorde op 6 september 1943,
overleden te Bonheiden op 26 juli 2016.
echtgenoot van Jozefien (Joske) De Meulder

De afscheidsplechtigheid heeft plaatsgehad
in de parochiekerk van Sint-Michiel, Gemeenteplein te Keerbergen
op MAANDAG 1 AUGUSTUS 2016 om 11.30 uur.

Over leven en werk

Joris Gerits - 365. Dagboek
Uitgeverij: Meulenhoff/Manteau, Antwerpen/Amsterdam

NECROLOGIE VOOR JORIS GERITS (1943-2016)

'Academia is niet de stamkroeg van een vriendenvereniging. Vriendschap is een schaars goed in universitaire kringen. Mijn Antwerpse collega heb ik nochtans vele jaren als een oprecht en belangstellend vriend mogen beschouwen. Zelden kruiste een meer zachtaardig en genereus mens mijn pad.’

BIJ HET HEENGAAN VAN EEN VRIEND

Yves T’Sjoen



Steven Delarue promoveerde tot Doctor in de Taalkunde

Zijn thema: de kloof tussen beleid en praktijk in taalgebruik op school overbruggen

 
Dat gebeurde op donderdag 1 september 2016 in de Aula van de Universiteit Gent.
Daar verdedigde Steven Delarue zijn proefschrift ‘Bridging the policy-gap. How Flemish teachers’ standard language perceptions navigate between monovarietal policy and multivarietal practice’. In Nederlandse vertaling is de titel ‘De kloof tussen beleid en praktijk overbruggen. Hoe de standaardtaalpercepties van Vlaamse leerkrachten zich een weg banen tussen monovariëtaal beleid en multivariëtale praktijk.’ Het proefschrift is om universitair opportunistische redenen in het Engels gesteld. De hoofdstukken bevatten een serie artikelen die elders het licht zagen of nog ter publicatie werden voorgelegd. Eén artikel is in het Nederlands gesteld. Ook het voorafgaand dankwoord is in het Nederlands. De promotieplechtigheid in de Aula verliep eveneens in het Nederlands … in keurig Algemeen Nederlands.

Promotoren waren prof. dr. J. Decaluwe en prof. dr. J. Vankeymeulen, beide taalkundedocenten aan de Universiteit Gent.

Leden van de examencommissie waren
Prof. dr. Marleen Van Peteghem (voorzitter; Universiteit Gent)
Prof. dr. Timothy Colleman (secretaris; Universiteit Gent)
Prof. dr. Jürgen Jaspers (jurylid; Université Libre de Bruxelles)
Prof. dr. Piet Van Avermaet (jurylid; Universiteit Gent)
Prof. dr. Reinhild Vandekerckhove (jurylid; Universiteit Antwerpen)
Dr. Machteld Verhelst (jurylid; Katholiek Onderwijs Vlaanderen).


Hun wetenschappelijke gerichtheid gaat merendeels naar de sociolinguïstiek.

De promovendus kreeg meteen bij opening van de zitting de gelegenheid een overzicht te geven van de belangrijkste ideeën uit zijn proefschrift. De juryleden kregen dan de kans zich te richten tot de promovendus met hun bevindingen en hun vragen. Die aanloop tot hun vragen was telkens nogal ruim bemeten. De promovendus was direct en oprecht in zijn replieken en werd op geen enkel ogenblik in verlegenheid gebracht. Met verve en met vastheid in de materie wist hij de juryleden te overtuigen. Na de beraadslaging kreeg hij dan ook het diploma van Doctor in de Taalkunde samen met de doctorsbaret.

Promotor Johan Decaluwe karakteriseerde dan op bijzonder treffende wijze de hele persoonlijkheid van de net gepromoveerde doctor. Daaruit bleek dat Steven Delarue met velerlei academische en pedagogische aangelegenheden bezig is. Zo is hij o.m. de initiatiefnemer en mede-oprichter van het recent ontstane onderwijstijdschrift voor het vak Nederlands dat de naam Fons meekreeg. Naast zijn onderwijsopdracht in de taalkundesectie van de universiteit, naast zijn onderzoekswerk voor zijn doctoraat, de voorbereiding van nogal wat artikelen en voordrachten rond de thematiek slaagde hij erin nog een eigen woning te ontwerpen en te realiseren. Zijn promotie is een afscheid van zijn assistentschap in de taalkundesectie van de universiteit. Hij neemt al begin september een functie op in een recent opgerichte onderwijsgerichte dienst van de Stad Gent. Ongetwijfeld brengt zijn dynamische instelling hem nog tot heel wat initiatieven en bijdragen in het onderwijsveld. We hopen hem alleszins nog veel te ontmoeten, te horen, te spreken en ook te lezen.

Op dit ogenblik intrigeren ons uiteraard de bevindingen van zijn onderzoek in zijn proefschrift met eigen opinies, conclusies en ook aanbevelingen voor het onderwijsbeleid op macro-, meso- en microniveau.

Het proefschrift bestaat uit drie delen ondergebracht in totaal acht hoofdstukken met daarbij zijn conclusies met de belangrijkste bevindingen, de onderzoeksbeperkingen en aanwijzingen voor verder onderzoek en ook een drietal implicaties die uit zijn studie voortkomen. Een zeer uitgebreide bibliografie en een zevental bijlagen betreffende zijn onderzoek zelf sluiten deze ruime dissertatie van zowat 319 bladzijden af.

Drie onderzoeksvragen liggen ten grondslag aan de hele studie:
1. Welk perspectief (of perspectieven) op standaardtaalgebruik komt (komen) aan bod in het Vlaamse onderwijstaalbeleid?
2. Hoe percipiëren leerkrachten uit Vlaamse basis- en secundaire scholen het onderwijstaalbeleid, zowel op macro- als op mesoniveau?
3. Hoe gaan Vlaamse leraren discursief om met de kloof tussen een monovariëtaal onderwijstaalbeleid en een multivariëtale taalpraktijk?

Zijn doctorale studie berust op inzichten die recent voorkomen in de onderwijslinguïstiek en taalbeleid en planning. Ze geeft een inzicht in hoe Vlaamse leraren in het basis- en middelbaar onderwijs de Nederlandse standaardtaalnorm opvatten in verhouding tot hun reële klaspraktijk en het taalbeleid op macro- en mesoniveau. De hoofdstukken brengen de resultaten van het onderzoek hoe leraren proberen zin te geven aan de vaak hoge en verschillende verwachtingen van de maatschappij, de regering, hun school en hun leerlingen en hoe dat hun perceptie van gesproken Standaardnederlands beïnvloedt. Leraren proberen de kloof tussen hun eigen taalpraktijk en de verwachtingen van het beleid te overbruggen. Leraren beklemtonen het belang van het Standaardnederlands, maar in de klaspraktijk zelf veroorloven ze zich nogal wat autonomie om de gesproken taalvormen te hanteren die zijzelf geschikt achten om met hun leerlingen om te gaan. Dat voert hen van Algemeen Nederlands naar tussentalig Nederlands in woordgebruik, syntaxis en uitspraak, maar wel niet naar dialectgebruik in de klas. De promovendus zelf kan zich wel vinden in het belang van het hanteren van Standaardnederlands in het onderwijs, maar blijkt toch tegemoet te komen aan de geconstateerde mogelijkheden tot nogal wisselende taalvariatie naargelang van de klascontexten die zich manifesteren. Dat betekent dat tussentaal in bepaalde gevallen moet kunnen, niet dat men ze moet propageren of dat men de standaardtaalnorm moet laten varen.
Het beleid is erbij gebaat dat het zich klaar en duidelijk en consistent uitlaat over de wenselijkheid van gesproken taalgebruik op school en in de lessen en dat het rekening houdt met de haalbaarheid in de praktijk.

Jammer genoeg laat het bestek van de bespreking van deze promotie en het proefschrift niet toe dieper in te gaan op dit ruim bemeten en naar ideeën en opinies goed gestoffeerd wetenschappelijk taalkundig werk. We constateren bij het benaderen ervan toch wel dat het onderzoek en de resultaten heel wat inzichten bijbrengen die revelerend kunnen overkomen en tot nadere reflectie kunnen aanzetten. Zo bijvoorbeeld zou de idee van de haalbaarheid van het taalgebruik met de leerlingen de gedachte kunnen doen rijpen om voor de gesproken taal een verruiming tot stand te brengen van de huidige vigerende begripsomschrijving van het Standaardnederlands. De promovendus was zich er wel terdege van bewust dat hij hier een in Vlaanderen bijzonder gevoelige materie aansnijdt, maar hij heeft zich wel gehouden aan de wetenschappelijke beschrijving van zijn waarnemingen zonder zich daarbij te schromen om de eigen meningen manmoedig en oprecht in het publieke discours te brengen.


Ghislain Duchâteau


 


Platform Literatuur en Samenleving –
Brussel – 21 september 2016

 

PLISA wil de samenwerking tussen literatuurkritiek, literatuuronderwijs en academische letterkunde in Vlaanderen bevorderen. Het gaat het platform daarbij ook om de bredere plaats van literatuur in de samenleving. In de platformbijeenkomst van 21 september 2016 krijgen enerzijds bestaande geslaagde praktijken een forum, en anderzijds brengt het platform concrete voorstellen samen om de banden tussen kritiek, onderzoek en onderwijs te versterken. In de ochtend worden good practices gepresenteerd in korte presentaties en ’s namiddags buigen we ons in afzonderlijke werkgroepen over de voorstellen.
Uiteindelijk wil het platform tot actiepunten komen die zowel beleidsgericht als praktijkgericht zijn. Het doel is dus zeker niet om samen te klagen over de huidige toestand. Verbeelding, een snuif idealisme en een open vizier zijn onze leidraden in de zoektocht naar nieuwe verbanden.

Wanneer
Woensdag 21 september 2016 van 09:00 tot 18:00 (CEST) - Aan agenda toevoegen

Waar
Vlaams-Nederlands Huis deBuren - Leopoldstraat 6, 1000 Brussel - Bekijk kaart

PROGRAMMA EN AANMELDING (de toegang is gratis)

 

Rob Antonissen – grote specialist van de literatuur in het Afrikaans, evenzeer van de Nederlandse literatuur 1919-1972

 

Vlaanderen zond zijn zoon uit. Hij bleef in Zuid-Afrika, maar kwam in Nederland en Vlaanderen zijn grote belezenheid en kennis ten dienste stellen van onze literatuurwetenschappers en –liefhebbers.

Over zijn verblijf in Zuid-Afrika en zijn banden met de Lage Landen: "Twintig jaar geleden gingen wij ons in Zuid-Afrika vestigen, wellicht om er te blijven. Wij zijn er gebleven, en allicht voorgoed. (...) Mijn bestaan (...) was een bestaan tussen twee werelden geworden. (...) Je wordt verkenner en ontdekker in twee richtingen: uit het vertrouwde naar het vreemde, maar spoedig ook uit het daarstraks nog vreemde naar het eenmaal ten volle vertrouwde toe." (Verslagen en mededelingen van die Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde, 1971)

Op 4 augustus 2016 gedenkt Erika Terblanche uitvoerig de literatuurprofessor en literair-criticus in ATKV|LitNet-Skrywersalbum

Erika Terblanches artikel



Onderwijs Nederlands als vreemde taal

 

Aan zo'n 150 universiteiten en hogescholen in het buitenland doceren ongeveer 600 docenten Nederlands als Vreemde Taal in 40 landen. Aan honderden instellingen op niet-universitair niveau geven nog eens ruim 6.000 leerkrachten Nederlands aan 400.000 leerders van de taal. De Taalunie ondersteunt het onderwijs Nederlands als Vreemde Taal.

Uit een enquête van de Taalunie blijkt dat twee derde van de docenten Nederlands als Vreemde Taal belangstelling heeft voor een online nascholingsaanbod op voorwaarde dat er ook fysieke bijeenkomsten zijn.

Lees meer daarover


Omhoog ^


Nieuws van Leesadviezen.nl

 

Geachte collega,

Sinds augustus 2014 is  www.leesadviezen.nl online.
Docenten van ruim honderdveertig scholen (157 om precies te zijn; hun aantal neemt nog steeds toe) sturen hun leerlingen uit klas drie tot en met zes al naar de site, waar zij via een helder stappenplan uitkomen bij de boeken die voor hen geschikt zijn.

De docenten vinden op het afgesloten gedeelte van www.leesadviezen.nl  toetsvragen en opdrachten bij alle ruim driehonderd literaire werken (331 op dit moment, om precies te zijn, waaronder ook zeer recent verschenen boeken), mét de uitwerking van al die vragen en opdrachten. Zo kan een docent die een boek (nog) niet gelezen heeft, gemakkelijk nagaan of de leerling die dat boek op zijn lijst heeft gezet, het inderdaad goed gelezen en begrepen heeft.

Voor € 20 heeft ook u een jaar lang toegang tot het toetsmateriaal en de uitwerkingen. Uw leerlingen kunnen vanzelfsprekend te allen tijde gratis op de site terecht.

Desgewenst krijgt u gratis (ik vraag alleen vergoeding van mijn reiskosten!) training in het werken met de site, begeleiding bij het inpassen van deze methode in uw literatuuronderwijsaanpak!

Met vriendelijke groet,

Joop Dirksen

joopdirksen@leesadviezen.nl

LEESADVIEZEN.NL



Joop Dirksen

NIEUWSBRIEF SEPTEMBER 2016

1. Nieuwe boeken op de site
2. Nieuwe boeken die nog uitgewerkt moeten worden voor de site
3.  Een erg nuttige NIEUWE site
4. Aanbod
5. Cijfers en andere gegevens

1. Nieuwe boeken op de site

Sinds de vorige nieuwsbrief in juni van dit jaar zijn aan de site toegevoegd:
‘Malva’ van Hagar Peeters. De wereldberoemde dichter Pablo Neruda, die opkwam voor de zwakken in de samenleving, verstootte zijn eigen dochtertje omdat ze een waterhoofd had. Hagar Peeters, wier vader elf jaar lang haar bestaan verzweeg tegenover zijn familie en vrienden, zal zich kunnen voorstellen hoe het is als je vader er niet voor je is. ‘Malva’ werd bekroond met de Fintro Literatuurprijs 2016, de belangrijkste Vlaamse literaire prijs.

‘Zeven soorten honger’ van Renate Dorrestein. Een echte ‘Dorrestein’: een ogenschijnlijk goed functionerend echtpaar met een speciale ‘vermageringskliniek’  komt stapje voor stapje in steeds groter problemen.

‘Dood van de thrillerschrijfster’ van Pauline Slot. De literaire thriller is een genre dat vanuit de ‘echte’ literatuur uitermate kritisch wordt benaderd. In deze verrassende roman speelt Slot een knap spel met de lezer. Prima, prettig leesbaar demonstratiemateriaal om de twee genres tegenover elkaar te zetten!

‘De omweg’ van Gerbrand Bakker, een prachtige roman uit 2010, over een vrouw die
zonder haar man iets te zeggen, hem verlaat en in Wales een afgelegen huis betrekt. Langzaam wordt duidelijk wat haar beweegredenen waren.

‘De zee zien’ van Koos Meinderts. Een Young Adult over een vriendschap die maar één jaar duurde, maar een heel leven lang doorwerkte.

‘Pussy Album’ van Stella Bergsma. Een opmerkelijk boek in een geweldige stijl: prachtige taalvondsten, neologismen, beeldspraken. Maar een ellendige verhaallijn: de teloorgang van een lerares Nederlands, die, verlaten door haar grote liefde, zeldzaam zelfdestructief blijkt.

2.  Nieuwe boeken die nog uitgewerkt moeten worden voor de site

Terwijl er nog steeds een stapeltje boeken ligt te wachten op uitwerking  (een selectie: Walter van den Berg ‘Schuld’, Erik Rozing ‘De psychiater en het meisje’, Alfred Birney ‘De tolk van Java’, Iris Boter ‘Mislukt’,  Roxane van Iperen ‘Schuim der aarde’, Alex Boogers ‘Alleen met de Goden’), is het nieuwe boekenseizoen alweer aan het beginnen, met bijvoorbeeld romans van A.F.TH. van der Heijden, en van zijn vrouw Mirjam Rotenstreich op komst, met  vertrouwde namen en veelbelovende debutanten.

3. Een GLOEDNIEUWE site: www.pratenoverromanfragmenten.nl

Goed literatuuronderwijs geven houdt o.a. in dat je leerlingen ‘leert’ om literatuur te lezen, net zoals je hun leert om zakelijke teksten te lezen in het kader van taalbeheersing. Een manier om leerlingen greep te laten krijgen op literaire teksten is klassikaal oefenen met korte verhalen. Op nogal wat scholen laat men in dit kader klassikaal complete romans lezen. Dat is nogal tijdrovend en een nadeel is dat er maar weinig boeken zijn die door alle leerlingen in de  klas voldoende boeiend worden gevonden om zich  betrokken te blijven voelen bij deze lessen.

Een werkgroep van docenten onder leiding van Hans Goosen, oud-docent en lerarenopleider is gestart met een heel nuttige, erg handige en mooi uitgevoerde website: www.pratenoverromanfragmenten.nl .

Op deze site, de naam zegt het al, vindt u ruime fragmenten uit recente romans, met vragen en opdrachten, waarmee u in enkele lessen leerlingen kunt laten ervaren hoe je met een (complete)  roman moet omgaan.

Een aanrader voor elke sectie Nederlands!

4.  Aanbod:

-de complete titellijst van www.leesadviezen.nl
Met enige regelmaat wordt er gevraagd om een lijst in ‘word’ van alle (inmiddels 330)  titels.  Mocht u daar ook belangstelling voor hebben, meld het me even en ik stuur ook u de lijst toe.
Onlangs werd overigens duidelijk dat de zoekfunctie van de site op computers van Apple niet (goed) werkt….  Voor ´Applegebruikers´ is zo´n wordlijst dus zeker handig! 

- ter ondersteuning van uw literatuuronderwijs
Bent u als individuele docent of als sectie niet helemaal / helemaal niet tevreden over uw huidige literatuuronderwijs / fictieonderwijs, en wilt u daar de komende tijd mee aan de slag, dan wil ik met alle genoegen als sparringpartner optreden.

Bij wijze van ‘service’ vanuit leesadviezen.nl bied ik aan om  tegen vergoeding van de reiskosten,  naar uw  school te  komen om mee te helpen de kwaliteit van uw literatuuronderwijs / fictieonderwijs te verhogen: advisering, begeleiding, coaching waar nodig.

Gesprekken met veel docenten gedurende de afgelopen jaren hebben duidelijk gemaakt dat er met name vraag is naar een efficiëntere aanpak van het literatuuronderwijs: minder werkdruk, minder  inspanning van de docenten, maar wel met behoud van de kwaliteit. 
Een optimaal gebruik van www.leesadviezen.nl kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren!
 
Interesse? Stuur een mailtje naar joopdirksen@leesadviezen.nl en we bespreken wat ik voor u kan doen.

5. Cijfers en andere gegevens

Inmiddels zijn er docenten op 157 scholen die zelf gebruik maken van www.leesadviezen.nl en er hun leerlingen naartoe sturen. Op de site staan nu de uitwerkingen van 330 titels.
Het populairste thema van de afgelopen tijd was (wéér!) ‘misdaad’, gevolgd door ‘liefde’ en ‘psychische gestoordheid’.

De top-vijf van meest opgevraagde boeken in de afgelopen periode bestaat uit ´Het smelt´,  ´Zeven soorten honger´, ´Moedervlekken´, ´Poubelle´ en ´Bonita Avenue'.

Veel succes in dit nieuwe schooljaar!

Joop Dirksen
joopdirksen@leesadviezen.nl


Proeve van luistervaardigheidsevaluatie in Project Algemene Vakken (PAV)

 

Deze proef luistervaardigheid gaat over internet. Er is een korte reportage over Snapchat (ongeveer twaalf minuten) en een reportage over digitale detox (ongeveer twintig minuten). De koppeling en de bron staan bij elk onderdeel vermeld.
 
Op KlasCement toegevoegd door Hanne Vandelanotte - Downloadbaar lesmateriaal

[KlasCement is het gratis platform in Vlaanderen waar leerkrachten elkaar inspireren door materiaal te delen, voor leerlingen van alle leeftijden.]

Download (enkel na aanmelding bij KlasCement)



Praten over romanfragmenten in de klas

 

Bericht: Hans Goosen

Vaker in gesprek over een boek in de klas?

Op de website pratenoverromanfragmenten.nl is nu gratis, kant-en-klaar lesmateriaal te vinden bij twintig moderne romans. Speciaal ontwikkeld door en voor docenten, met medewerking van de auteurs en uitgevers.

Het materiaal bestaat uit zelfstandig te lezen fragmenten die afzonderlijk binnen een lesuur te lezen en te bespreken zijn met behulp van werkbladen die een open en verdiepende bespreking kunnen bevorderen. ...

Hoe nodigt de site de docenten uit?

In het literatuuronderwijs van de bovenbouw van havo en vwo zouden de mogelijkheden voor persoonlijke ontplooiing en maatschappelijke vorming door middel van literatuur beter benut kunnen worden. Dat kan echter niet, als een belangrijk deel van de verwerking van gelezen literatuur erin bestaat dat leerlingen thuis individueel schriftelijke verwerkingsopdrachten maken bij gelezen boeken.

Bínnen de lessen literatuur moet ruimte gemaakt worden voor een meer lezersgerichte, inhoudsvolle bespreking van gezamenlijk gelezen literatuur: door de bespreking van echte lezersvragen, het uitwisselen van leeservaringen, het vergelijken van verschillende interpretaties en oordelen. Daarvoor is nog maar weinig geschikt lesmateriaal voorhanden.

De werkgroep presenteert hiervoor voorbeeldmateriaal: met fragmenten uit moderne romans die binnen een lesuur klassikaal te lezen en te bespreken zijn en met vragen die een open klasgesprek over de inhoud van de gelezen fragmenten kunnen bevorderen.

De website

De site bevat deze rubrieken: Home, Romanfragmenten, Werkbladen, Lessuggesties, Verantwoording, Werkgroep. Via de romancovers bereik je het gepresenteerde tekstfragment.

http://pratenoverromanfragmenten.nl/


Omhoog ^


VLAAMSE MASTERCLASS VOOR LERARENOPLEIDERS
2016-2017

Een professionaliseringstraject voor en door lerarenopleiders

 

Startdag - 9 oktober 2016

De Masterclass start en eindigt met een gezamenlijke dag voor de deelnemers van de beide trajecten. 

Locatie: Iers College in Leuven.

Data trajecten

  • 9 oktober 2016 - Gezamenlijke startdag voor de beide trajecten (Leuven: Iers College)
  • 25 of 27 oktober 2016 - Traject Praktijkonderzoek sessie 1 *
  • 24 en 25 november 2016 - Traject Professionele Identiteit tweedaagse 1  (Leuven: Iers College)
  • 29 november of 1 december 2016 - Traject Praktijkonderzoek sessie 2  *
  • 20 of 22 december 2016 - Traject Praktijkonderzoek sessie 3 *
  • 2 en 3 februari 2017 - Traject Professionele Identiteit tweedaagse 2 (Leuven: Iers College)
  • 7 of 9 februari 2017 - Traject Praktijkonderzoek sessie 4 *
  • 30 en 31 maart 2017 - Traject Professionele Identiteit tweedaagse 3 ((Leuven: Iers College)
  • 18 of 20 april 2017 - Traject Praktijkonderzoek sessie 5 *
  • 19 mei 2017 - Traject Professionele Identiteit eendaagse 4 ((Leuven: Iers College)
  • 30 mei of 1 juni 2017 - Traject Praktijkonderzoek sessie 6 *
  • 24 augustus 2017 - Gezamenlijke slotdag voor de beide trajecten (Gent)

Voor het traject Praktijkonderzoek neem je steeds deel aan dezelfde groep. Je kiest voor dinsdagnamiddag in Leuven (UCLL Campus Comenius, Tiense Vest) of donderdagnamiddag in Gent (Arteveldehogeschool, campus Kattenberg), telkens van 13.30 u tot 16.30 u. Beide locaties zijn vlot bereikbaar met het openbaar vervoer.

​De Masterclass Professionele Identiteit heeft haar vaste stek in het Iers College, Janseniusstraat 1 te 3000 Leuven. Deze locatie ligt in het centrum van Leuven en is vlot bereikbaar met het openbaar vervoer. Het residentieel karakter van dit traject draagt bij aan een rustgevende, constructieve leersfeer, even weg van de dagelijkse praktijk. 

Menu van de site: Home, Doelgroep, Programma, Praktische informatie, Inschrijven, Achtergrond en visie

http://vlaamsemasterclassvoorlerarenopleiders.weebly.com/



 

Dag van het literatuuronderwijs -
Rotterdam 22 november 2016

‘NIEUW ELAN IN LITERATUURONDERWIJS’

 

Tijdens deze editie haakt het thema aan bij de actuele discussie over de toekomst van het literatuuronderwijs, die zowel binnen het educatieve gremium als in de media wordt gevoerd, maar neemt daarbij wel het positieve als uitgangspunt. We schaffen niets af, we dragen aan. Er wordt veel aandacht gegeven aan wat wél tot meer lezers, leesplezier en een goede kennis van literatuur(geschiedenis) bijdraagt. Auteurs, professionals uit het literatuuronderwijs en wetenschappers bieden deelnemers informatie en inspiratie rondom het thema.

Onder het thema ‘Nieuw Elan in Literatuuronderwijs’ kunnen deelnemers hun eigen kennis verdiepen en ervaringen delen met collega’s en vakgenoten. Meteen toepasbare lesideeën en doorlopende verdieping zijn vanaf november online te vinden in het Handboek Literatuuronderwijs 2017-2018

Naar de website Dag van het literatuuronderwijs

Omhoog ^


HSN – Conferentie Onderwijs Nederlands heeft een nieuwe website

 

Eind augustus heeft de Stichting HSN een nieuwe website op het internet geplaatst. Er staat al meteen heel veel in over de aanstaande conferentie in Gent. Die is er op 18-19 november 2016.

Het menu van de site omvat naast de thuispagina, de rubrieken:
info, praktisch, programma, infomarkt, bundels, inschrijven.

Het programma voor de beide dagen is nu al zeer handig raadpleegbaar: als je klikt op de titel van de activiteit krijg je ook de abstract daaronder.

Het initiatief voor een aantrekkelijke en gebruiksvriendelijke nieuwe website is zinvol en verheugend voor de vele collega’s die naar de conferentie willen gaan.

In die vernieuwing zit ook dat de organisatie van de conferentie zelf vlot en vlug zo nodig op de website aanpassingen kan aanbrengen.

Het adres: https://hsnconferentie.org/


Omhoog ^

Provinciaal documentatiecentrum Atlas Antwerpen en Turnhout

 

DocAtlas is de gespecialiseerde bibliotheek van het centrum.

Je vindt er leermiddelen Nederlands voor anderstaligen. Of materialen om met de klas, school, groep te werken rond wereldburgerschap of diversiteit. Of je komt er meer te weten over interculturaliteit in onze samenleving en interculturalisering van organisaties. Het Provinciaal Documentatiecentrum Atlas in Antwerpen of Turnhout is daarvoor het goede adres.

Voor Antwerpen: Carnotstraat 110, 2060 Antwerpen – tel. 03 338 71 60 – voor Turnhout: Bibliotheek Grote Markt 44 – Turnhout – tel. 014 72 40 20

Verken doc.Atlas via de website

***

Het Centrum Nascholing Onderwijs (CNO) Universiteit Antwerpen organiseert een tweedaagse “Taalgericht lesgeven aan ex-okan leerlingen” op 14 en 16 november 2016. De tweede dag brengen de deelnemers een werkbezoek aan het Provinciaal documentatiecentrum Atlas in Antwerpen. Een aantal methodes, werkvormen en handboeken rond taalontwikkelend lesgeven worden gepresenteerd. Daarna bestuderen de cursisten de ruime collectie van de bibliotheek. Er zijn theoretische werken rond taalverwerving en didactiek voor anderstaligen, maar ook boeken en materialen die op de klaspraktijk gericht zijn.

Inschrijven kan via http://www.uacno/16/NT2316



Omhoog

De recente berichten op de Facebookpagina van het NDN

De onderwijskundige actualiteit Nederlands in informatieve berichten
taal, didactiek, literatuur...


Klik links op >
BERICHTEN AAN PAGINA

 
 


NDN-Facebookpagina


We vestigen de aandacht op de vele interessante artikelen op de Facebookpagina van het NDN. Het gaat hier om 20 nieuwe berichten vanaf 9 juli tot 13 september 2016. Het nieuwste bericht staat eerst, het oudste laatst.

Klik op het Facebookicoontje of log in met je Facebookaccount. Geef Netwerk Didactiek Nederlands of NDN in op het invulvak bovenaan. Open dan in de kolom rechts
BERICHTEN AAN PAGINA



  • NEDERLANDERS, DWEEP TOCH NIET ZO MET DAT ENGELS 13-9-16

In Vrij Nederland hekelt Rik Smits de dwaze attitude van de Nederlanders die redeloos met het Engels dwepen.
‘Een lingua franca is een lapmiddel, een noodverband waarmee je elkaar zo goed en zo kwaad als het gaat nog kunt bereiken. Dat is ontzettend nuttig, maar wie een lingua franca tot standaard verheft, doet iedereen tekort.’
...


  • 'NIET ELKE DT-FOUT IS EEN GEVOLG VAN EEN NONCHALANTE SCHRIJFHOUDING’ 10-9-16

Dominiek Sandra, psycholinguïst Universiteit Antwerpen
De onderzoeksgroep psycholinguïstiek aan de Universiteit Antwerpen onderzocht de mentale processen die ervoor zorgen dat we fouten maken bij het spellen van werkwoordvormen. De meeste fouten komen voor bij zogenoemde homofonen. Dat zijn werkwoordsvormen die hetzelfde klinken maar anders worden geschreven, zoals word/wordt en gebeurt/gebeurd. Dergelijke h...


  • HONDERD VERHALEN 3-9-16

Beste,
Op de brink van het nieuwe schooljaar: Bulkboek.nl heet voortaan Zoemer.nl!...


  • DAG VAN DE LERAAR IN DOC.ATLAS
    WOENSDAG 5 OKTOBER 2016
       3 september 2016

Breng een bezoekje die namiddag aan de bibliotheek.
Er wordt jou allerlei aangeboden
...


  • EEN BOEK LEZEN 30-8-16

Gedicht: Reisverzoek

Kom, wenken de boeken, open mij,...


  • NOT SO VERY GOOD – DAT COLLEGE IN HET ENGELS 30-8-16

Uit een inventarisatie van de Volkskrant blijkt dat 60 procent van de studies in Nederland, Engelstalig is. Volgens Jan Sinnige, voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg, het ISO, is dat geen goede ontwikkeling.


  • VOORZITTER VLAAMS PARLEMENT PLEIT VOOR VERSTERKTE SAMENWERKING MET NEDERLAND 30-8-16

De 11-julitoespraak van Jan Peumans, voorzitter Vlaams Parlement, stond geheel in het teken van samenwerking met Nederland. Een groot deel was gericht op een intensieve samenwerking op economisch gebied. Ook de samenwerking met Nederland in functie van de bevordering van ons gezamenlijk Nederlands via de Taalunie kwam ter sprake. Peumans wenst ook meer samenwerkingsakkoorden tussen universiteiten van...


  • HERVORMING LERARENOPLEIDING NU AAN DE ORDE 25-8-16

    ‘Een toelatingsproef voor de lerarenopleiding zou al een groot verschil maken’ Dirk Van Damme

  • BIJZONDERE BLOG VAN BLAUWKRUIKJE ROND HET WERK VAN HERTA MüLLER, NOBELPRIJS LITERATUUR 2009 24 september 2016

‘Je leest haar werk omdat ze op onnavolgbare wijze het gevoel, de werkelijkheid, de historische feiten van een Roemeens-Duitse minderheid in het Roemenië van Ceauşescu oproept.’


  • OP NAAR DE ONTCIJFERING VAN EEN EEUWENOUD MANUSCRIPT 24-8-16

'Jarenlang lag het Voynich Manuscript veilig opgeborgen in de kluis van de Amerikaanse universiteit Yale. De universiteit werd echter steeds vaker bestookt met verzoeken om het originele manuscript te mogen bestuderen. Sinds kort heeft een gespecialiseerde Spaanse uitgever de rechten van het werk dan ook over gekocht. Die zal van het origineel 898 exacte kopieën laten maken, die vervolgens verspreid kunnen worden onder vers...


  • POKEMON OP SCHOOL: VERBIEDEN OF NU NET NIET? 23-8-16

Jeroen Bourgonjon: “Dit is de eerste game met augmented reality die echt doorbreekt op grote schaal. Deze game is een blijvertje door de combinatie van een sterk merk zoals Pokémon, een verfijnd algoritme en de nostalgie naar de Pokémons van de Gameboy of kaarten. Bovendien is het heel toegankelijk: je hebt geen dure gametoestellen nodig, alleen een smartphone.”

Lees het hele interview met Jeroen Bougonjon in Klasse
...

  • WAAROM HEBBEN BRITTEN EN AMERIKANEN EEN VERSCHILLEND ACCENT? 23-8-16

Of men nu in 1776 aanhanger was van een onafhankelijk Amerika of loyaliteit zwoer aan koning George III, de uitspraak van je Engels zou grotendeels hetzelfde geweest zijn. In die tijd was er, in tegenstelling tot wat er in heel wat Hollywood kostuumdrama's te zien is, nog geen verschil tussen Amerikaans en Brits Engels, Beide groepen spraken zelfs met accenten die veel dichter lagen bij het hedendaagse Amerikaans Engels dan bij het Queen's English.
Het is immers het standaard Brits Engels dat de voorbije twee eeuwen drastisch veranderd is, terwijl het typische Amerikaanse accent slechts subtiel gewijzigd is.

  • ALS IK HET ONDERWIJS MOCHT HERVORMEN:
    SUGGESTIES VAN LEERLINGEN, STUDENTEN EN DE MINISTER
    23-8-16

Een voorbeeld van een mening:
...


  • CREATIEVE COMPETENTIES, HOE EVALUEER JE JE ONDERWIJS IN CREATIEF DENKEN? 23-8-16

Principes en voorbeelden en een groeimodel voor creatieve competenties -
uiteraard weer in zijn degelijke blog rond Duurzaam onderwijs van Kris Vanden Branden
...


  • THE DUTCH LANGUAGE 16-8-16

Leer de basisbegrippen over het Nederlands vanuit het Engels.
De video duurt 13’8” en wordt vlot in heel verstaanbaar Engels ingesproken door ‘Paul’ …
Het is een sensibiliseringsvideo om Nederlands te leren


  • HARRY POTTER LEEFT VOORT BIJ VELEN 14-8-16

"No story lives unless someone wants to listen. The stories we love best do live in us forever. So whether you come back by page or by the big screen: Hogwarts will always be there to welcome you home", zei een emotionele J.K. Rowling op de rode loper van de première van de laatste Harry Potter-film. De schrijfster komt aan een logische vraag tegemoet: wereldwijd smeken fans Rowling om meer achtergrondverhalen van geliefde personages. De verhalen waar we het meeste van houden, blijven ons intrigeren.

  • BULKBOEK WORDT ZOEMER 13-8-16

Zoemer.nl biedt:
• meer dan honderd korte verhalen, Kurzgeschichten en short stories;
• tientallen geïllustreerde en geannoteerde klassieke meesterwerken

 

  • DURF DENKEN – HET GEMEENSCHAPSMAGAZINE VAN DE UNIVERSITEIT GENT
    12-8-16

augustus – september 2016
Heb je belangstelling voor wat er zoal omgaat op dit ogenblik aan de Universiteit Gent, dan kun je bladeren en lezen in het magazine Durf denken van de Gentse alumni.
...


  • ONDERWIJS IN HET AFRIKAANS IN GESTADIGE NEERGANG IN ZUID-AFRIKA – WAT TE DOEN? 9-8-16

'Die Helpmekaar-studiefonds vier vanjaar sy eeufees. Ebbe Dommisse deel sy voorsittersrede by dié fonds se eeufeesviering op Vrydag die 29ste Julie 2016.'

Het Helpmekaar-studiefonds viert dit jaar zijn eeuwfeest. Ebbe Dommisse geeft zijn voorzittersrede vrij die hij hield bij de eeuwfeestviering op vrijdag 29 juli 2016

Drs. E.I. Kipping legt Koot & Bie uit over het verschil tussen 'wat' en 'dat'.


 
Colofon
Bestuur van het Netwerk Didactiek Nederlands:
  • José Vandekerchove, voorzitter
  • Ghislain Duchâteau, vicevoorzitter
  • Carl Brüsewitz, secretaris
  • Nora Bogaert , bestuurslid
  • Jan Lecocq , bestuurslid
  • André Mottart, bestuurslid

  • Hugo de Jonghe +, erevoorzitter
  • Frans Daems, erebestuurslid

Contributie

- Gewoon lid worden van het Netwerk Didactiek Nederlands kunt u door storting van 20
- Steunend lid zijn kunt u door storting van € 25
op rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk

Voor (onderwijs)instellingen en vakgroepen is een groepslidmaatschap mogelijk.
Dat houdt in:
- Om van een groepslidmaatschap te genieten moeten minimum drie (3) leden van een instelling toetreden.
- Per lid wordt binnen het groepslidmaatschap 2,5 euro korting gegeven, dus per lid wordt het dan 17,5 euro.
- Voor drie leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat de storting van 17,5 euro x 3 = 52,5 euro
- Voor vijf leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat 17,5 euro x 5 = 87,5 euro.

Het lidmaatschap loopt van 1 januari tot 31 december 2016.

Donaties zijn heel welkom

 
Redactie van de Nieuwsbrief van het NDN :
Ghislain Duchâteau
Tel. : 0032(0)11/22 86 25
E-post : info@netdidned.be
 
Afmelding
Wie deze nieuwsbrief liever niet ontvangt, kan zich afmelden met een berichtje naar info@netdidned.be