Secretariaat:
p/a UA - Centrum Nascholing Onderwijs (CNO), Universiteitsplein 1, B-2610 Wilrijk
Verantwoordelijke uitgever: M. Smolenaers, Galgenbergstraat 73A – 3511 Kuringen
22- 3, april-mei-juni 2010
     
In deze nieuwsbrief:
Intro
NDN-lenteconferentie 2010
Jaarlijke algemene ledenvergadering
Nederlands spreken basisvoorwaarde voor gelijke onderwijskansen
Woorden onderwijzen
Dubbelslag
Taalgedicht
Leesadviezen.nl
Debatindeklas.nl
Nieuwe publicaties SLO
• Retoriek is chic - Max Havelaar revisited
Tijdschrift Taal voor Opleiders en Onderwijsadviseurs
• Eindtermen taalbeschouwing 2e/3e graad herschreven
De manke usurpator - studiedagen over 'Verkavelingsvlaams
 
 
Beschikbaar in ons NDN-archief:
 
De oudere nieuwsbrieven in e-zinevorm kunt u opvragen bij de redactie.
Zie Colofon
NDN-Nieuws 22-2
 
NDN-Nieuws 22-1
 
NDN-Nieuws 21-3
 
NDN-Nieuws 21-2
 
NDN-Nieuws 21-1
 
NDN-Nieuws 20-3
 
VVM-Nieuws 20-2
febr.-april-mei- 2008
 
VVM-Nieuws 20-1
okt.-nov.-dec. 2007 - jan. 2008
 

Intro
 

L.S.

Deze derde editie van de jaargang 22 stelt vooraan en voluit de lenteconferentie van ons netwerk op vrijdag 7 mei 2010 in de Universiteit Antwerpen in het licht. “Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen” moet een ruim aantal belangstellende lerarenopleiders en anderen kunnen aantrekken. Iedereen die deze kans om over leerlijnen in Nederland en Vlaanderen het fijne van het fijne aan de weet te komen, niet wil missen, schrijft dan ook onverwijld in. Inlees-lectuur passend bij de conferentie kan u al heel wat bijbrengen. Die wordt hier in een 9-tal verwijzingen toegevoegd. Eminente sprekers als Kees de Glopper uit Nederland en Wilfried De Hert uit Vlaanderen en de Vlaamse lerarenopleiders Hilde Van den Bossche en Kathleen Peeters staan garant voor de kwaliteit van deze studiedag.  Wij verheugen ons niet alleen op uw komst maar ook op uw actieve participatie aan het gebeuren.

Verder verstrekken we u in deze editie informatie over diverse thema’s: van Nederlands spreken als basisvoorwaarde voor gelijke onderwijskansen over Woorden onderwijzen en een Taalgedicht naar het nieuwe tijdschrift Taal, over de herschreven Vlaamse Eindtermen taalbeschouwing naar twee studiedagen over de tussentaal in Vlaanderen. We hebben het deze keer wat soberder gehouden en illustrerende foto’s achterwege gelaten. Die zitten bij verwijzing wel onder diverse koppelingen.

In elk geval verwachten we dat u met een open didactisch oog en met een gezonde rationele reflex deze nieuwsbrief op uw computerscherm wilt verwelkomen én lezen.


Namens het NDN-bestuur

Ghislain Duchâteau, voorzitter



NDN-lenteconferentie 2010 –
Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen


Dat is het thema van de NDN-conferentie op vrijdag 7 mei in de Universiteit Antwerpen


 

Op vrijdag 7 mei 2010 organiseert het Netwerk Didactiek Nederlands in samenwerking met het Centrum Nascholing van de Universiteit Antwerpen (CNO) zijn jaarlijkse lenteconferentie. Dit jaar is het thema geïnspireerd door de Conferentie van Het Schoolvak Nederlands in november 2009 in Den Haag, die doorheen heel het tweedaags didactisch gebeuren het thema doorlopende leerlijnen had geprogrammeerd.

Dat het thema van Nederlandse inspiratie is hoeft niemand te verwonderen als je bedenkt dat “leerlijnen” voor taal en rekenen over de klassieke drempels heen in de hele onderwijswereld en schoolbreed in Nederland blijvend aan de orde zijn. Ze zijn geïnspireerd door het Eindrapport Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen: “Over de drempels met taal en rekenen (Hoofdrapport)”  opgesteld door de commissie Heim Meyerink.  Het rapport werd gepubliceerd in de lente van 2008.

De Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) bericht erover:

Een speciaal ingestelde Expertgroep pleit voor voorgeschreven tussenniveaus voor taal en rekenen tijdens de hele schoolcarrière van leerlingen in het Nederlandse onderwijs. De Expertgroep overhandigde zijn rapport aan minister Plasterk en aan de beide staatssecretarissen Van Bijsterveldt en Dijksma van het ministerie van OCW tijdens de Panamaconferentie over rekenen en wiskunde in Noordwijkerhout. 

‘Kwaliteitsimpuls onderwijs door verplichte niveaus taal en rekenen in alle schooltypen’

Consequenties voor de lerarenopleiding

De Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen is door de bewindslieden van OCW ingesteld met de opdracht te adviseren over de vraag wat leerlingen van taal en rekenen moeten kennen en kunnen op een aantal overgangen tussen de verschillende schooltypen van primair onderwijs tot hoger beroepsonderwijs en van onderwijs naar arbeidsmarkt. ‘Wat is van belang voor alle leerlingen en wat zijn de consequenties daarvan voor de lerarenopleiding’, waren daarbij vragen van het ministerie. De opdracht is zo uitgevoerd dat er nu ‘doorlopende leerlijnen’ zijn die ervoor zorgen dat het onderwijsresultaat van de ene sector naadloos aansluit op dat van de andere. Voor de lerarenopleidingen moeten niveaus voor taal en rekenen worden gehanteerd, zowel bij de aanvang van de studie als bij de afsluiting ervan.

De Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) biedt van op haar website de gelegenheid het eindrapport en de bijhorende deelrapporten te downloaden: http://www.slo.nl/nieuws/dll/

Ook de Vlaamse didactici werken voluit aan leerlijnen en we vinden die uitwerking in de toepassing in de onderwijspraxis in onze diverse onderwijsinstellingen. Denken zij ook aan de drempels tussen de verschillende onderwijsniveaus? Wat is hun invalshoek? In elk geval streven zij naar leerwinst van een bepaald niveau naar een hoger niveau en ze baseren zich op eindtermen, ontwikkelingsdoelen en leerplannen. Het begrip ‘leerlijn’ wordt alleszins anders gehanteerd in Vlaanderen. Een confrontatie van de beide vormen van aanpak kan beslist bevruchtend werken.

Vanuit het perspectief van de lerarenopleidingen voor het primair en voor het voortgezet of het secundair onderwijs heeft het NDN  zijn concept opgezet voor deze studiedag op 7 mei 2010.

Programma

09.30 - 11.00:
(1) Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte... - Nederland: inleiding Kees de Glopper (Universiteit Groningen)
(2) Wat is een leerlijn? - Vlaanderen: inleiding Wilfried De Hert - begeleider

11.00 - 11.15: pauze

11.15 - 12.00:
(3) Casus 1 - visie vanuit de lerarenopleiding primair onderwijs: Hilde Van den Bossche (KaHo St.-Lieven)

12.00 - 13.30: lunch

13.30 - 14.15:
(4) Casus 2 - visie van de lerarenopleiding 1e cyclus S.O.: Nathalie Peeters (Prov. Hogeschool Limburg)

14.15 - 15.30:
(5) Werkgroepen met opdrachten en rapportering aansluitend bij de beide casussen.

Dagvoorzitter is André Mottart (Universiteit Gent)

In de inleiding vragen we ons af “Wat is een doorlopende leerlijn voor Nederlands?” (Nederland) of “Wat is een leerlijn voor Nederlands? (Vlaanderen). De Nederlandse en de Vlaamse didacticus zullen het begrip fundamenteel belichten. Beide inleiders zullen reageren op elkaars uiteenzetting en ook de conferentiedeelnemers kunnen daarop inhaken.

Op het einde van de voormiddag en in het begin van de namiddag komen er vanuit de lerarenopleidingen primair onderwijs en voortgezet of secundair onderwijs twee casussen over concrete of minder concrete leerlijnen in de lerarenopleiding aan de orde.  De bedoeling is in verband met een bepaald aspect (spelling, vaardigheden, taalbeschouwing, literatuur….) een voorbeeld te tonen dat al helemaal rond is in de betreffende lerarenopleiding of nog in opbouw is. Hoe probeert men een leerlijn rond bepaalde aspecten van Nederlands te maken in de driejarige opleiding?   

Een behoorlijk toegemeten ruimte wordt voorzien voor werksessies. We hebben daarbij groepswerk in twee of drie sessies voor ogen, waarbij de groepjes werken aan opdrachten rond (doorlopende) leerlijnen en waarover rapportering wordt uitgebracht en zo het kan aansluitend bij de beide gepresenteerde casussen.

De inleiders zorgen met hun commentaar op het conferentiegebeuren ook voor een zinvolle afronding.

Wat inlees-lectuur voor zich oriënterende deelnemers: zie hieronder

Wij nodigen alle lerarenopleiders Nederlands e.a. in onze hogescholen en universiteiten van harte uit om aan de NDN-lenteconferentie op 7 mei 2010 deel te nemen.  Het NDN zou het heel erg op prijs stellen dat u van deze buitengewone nascholingskans ruim gebruik zou maken. Daarom verwachten wij uw inschrijving met het inschrijvingsstrookje uit het onderstaande bericht.

Praktisch

Inschrijvingen kunnen elektronisch op het volgende e-mailadres miet.oost@ua.ac.be

Bijdrage:
- leden NDN : € 5
- niet-leden:  € 25
- wie lid wenst te worden: € 5 + € 18
Rekening nr. 735-0081291-90 - CNO Universiteit Antwerpen met vermelding
NDN 7-5-2010 Inschrijvingscode 09/NED/899
en zéker ook uw eigen voornaam en familienaam erbij schrijven

Locatie: UA Campus Drie Eiken - Universiteitsplein 1 - Aulagebouw Vergaderzaal V1
(gebouw Q) - Parking P3 of P4

De lunch kan ter plaatse worden gebruikt in het restaurant van de universiteit.

Uiterste datum van inschrijving: maandag 5 mei 2010

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

INSCHRIJVINGSSTROOKJE
________________________________________________________

Voornaam - Familienaam .........................................................................
Adres .......................................................................................................
Woonplaats .............................................................................................
Functie......................................................................................................
Werkplek .................................................................................................
E-mailadres..............................................................................................
Lid NDN | Geen lid NDN | Wil NDN-lid worden (schrappen of weglaten wat niet past)
schrijft in voor de NDN-lenteconferentie op 7-5-2010
en stort.....................euro op rekening nr. 735-0081291-90 van CNO Universiteit  Antwerpen met vermelding  NDN 7-5-2010 Inschrijvingscode 09/NED/899

Dit inschrijvingsstrookje alstublieft kopiëren en plakken in het e-mailvenster
van uw inschrijvingsbericht, invullen en versturen naar
miet.oost@ua.ac.be.

_______________________________________________________________________________


Wat inlees-lectuur voor zich oriënterende deelnemers van de Antwerpse Lenteconferentie van 7 mei  die relevant zou kunnen zijn

Wij denken aan:
[ 1].
Expertgroep Doorlopende Leerlijnen:
"Over de drempels met Taal en Rekenen"; SLO, Enschede 2008.
Het deelrapport Taalvaardigheid.

[2 ].
"Een recept voor taal. Het ontwikkelen van een leerlijn Nederlands in het MBO",
door Nynke Jansma, Ella van Kleunen, Els Leenders. SLO, Enschede maart 2009.

[ 3].
"Doorlopende lerlijnen voor Taal in het onderwijs. Gesprekken met tien experts",
door Helge Bonset en Martien de Boer.
SLO, Enschede 2008; reeks Studie en Onderzoek nr. 42.

[4 ].
"Talige startcompetenties voor het Hoger Onderwijs", het SLO-rapport-in-concept van Bonset en co.
Met een aanbiedingsbrief van Wilma van der Westen, voorzitter Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs,
In feite is het SLO-rapport het resultaat van een verzoek om ontwikkelingswerk, dat Van der Westen als bestuurslid van Levende Talen bij SLO indiende.

[5 ].
"De koppeling van centrale examens Nederlands aan referentieniveaus. Verslag van een onderzoek",
door Helge Bonset, Theun Meestringa, Hans de Vries.
SLO Enschede 2008; reeks Studie en Onderzoek nr. 43.
Het betreft het maken van een vergelijking volgens het Europees Referentiekader.[ERK].

[ 6]
Een zeer recent uitvloeisel daarvan rapporteert Meestringa in Levende Talen magazine 97/2 van maart 2010:
"Een 'ERK' voor Nederlands" waarin voor twee experimenterende scholen wordt beschreven hoe de ERK-beoordelingsgrids als basis kunnen dienen voor een doorlopende leerlijn, ook op scholen die het vak Nederlands volledig integreren in andere vakken.

[7]
Aan de slag met ‘Over de drempels met taal en rekenen’ Mignon van Hasselt & Marijke Bakker in Levende Talen magazin 96/2 van maart 2009:
‘Het rapport Over de drempels met taal en rekenen geeft meer duidelijkheid over wat er van leerlingen verwacht mag worden op het gebied van taal- en rekenvaardigheid. Maar hoe geef je hier concreet invulling aan?’

[ 8]
... en denk ook aan het verslagboek met de relevante presentaties op de 23e HSN-Conferentie 13-14 november 2009 in Den Haag.

[9]
Referentiekader ontwikkelingsdoelen taalvaardigheid anderstalige nieuwkomers secundair onderwijs (ROTAN SECUNDAIR) http://cteno.be/nav=3,2,0 - websitepublicatie van het Centrum voor Taal NT² en Onderwijs (K.U. Leuven).

- Doorlopende leerlijnen taal en rekenen - http://www.taalenrekenen.nl/
- http://www.slo.nl/downloads/2009/referentiekader-taal-en-rekenen-referentieniveaus.pdf
- http://www.slo.nl/organisatie/recentepublicaties/
- http://www.levendetalen.nl



Aansluitend bij de lenteconferentie grijpt de jaarlijkse algemene ledenvergadering van de vzw. Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) plaats op vrijdag 7 mei 2010 - te 15.45 u. zelfde locatie.

Alle leden en zeker alle leden-aanwezigen op de lenteconferentie worden uitgenodigd om deze korte vergadering bij te wonen.

Agenda

- Goedkeuring van het verslag van de algemene ledenvergadering van 8 mei 2009
- Verslag van de werkzaamheden van het voorbije jaar
- Financieel verslag van het voorbije jaar
- Vooruitzichten voor de werking van het komende werkjaar
- Bestuursverkiezing: van het bestuur is enkel José Vandekerckhove uittredend en herverkiesbaar*
- Wvttk - varia

De voorzitter,

Ghislain Duchâteau

De secretaris,

Marc Smolenaers

* Het NDN ziet zijn bestuur nog graag uitgebreid met wat meer leden, die zich willen inzetten voor de goede werking van de vereniging. Wie daarvoor belangstelling heeft, graag naar de voorzitter een telefoontje op nr. 011 22 86 25 of een mailtje naar info@netdidned.be


Nederlands spreken is basisvoorwaarde voor gelijke kansen in het onderwijs

Onderwijs & Taal 24-1-2010


Op 1 september 2009 is een nieuw decreet in werking getreden dat bepaalt dat elk schoolreglement een zogenaamde ‘engagementsverklaring’ moet bevatten. Dit houdt in dat er wederzijdse afspraken gemaakt moeten worden tussen ouders en school over vier vastgelegde punten. Het laatste punt gaat over een positief engagement ten aanzien van de onderwijstaal. Wij moedigen ouders aan om aan de schoolpoort afscheid te nemen van hun kind(eren) in het Nederlands.

Een positief engagement ten opzichte van de onderwijstaal houdt in dat anderstalige ouders hun kind(eren) aanmoedigen om Nederlands te leren. Voor welke ouders is dit mogelijk een probleem? In de eerste plaats denken we aan de Franstaligen in Brussel: zij kiezen vaak een Nederlandstalige school voor hun kinderen, maar daarbuiten komen de kinderen maar weinig in contact met het Nederlands. Hetzelfde geldt voor de Franse kinderen die in grensgemeenten als Ronse en Menen naar school gaan. Voor  anderstalige leerlingen in steden als Antwerpen en Gent is de problematiek vaak gelijklopend: buiten de school is het contact met het Nederlands eerder beperkt.

Waarom is het Nederlands zo belangrijk? Anderstalige leerlingen hebben het Nederlands nodig om de lessen te kunnen volgen. Het gaat niet enkel om de inhoud van het vak Nederlands, zoals spraakkunst en spelling, maar werkelijk om de instructietaal waarin ook de andere vakken gegeven worden. Als zij deze taal niet of onvoldoende machtig zijn, missen zij dus de boot. Het is genoeg aangetoond dat een onvoldoende kennis van het Nederlands schoolachterstand in de hand werkt. Deze leerlingen worden vaker aangeraden om een leerjaar over te doen of om de stap naar het buitengewoon onderwijs te zetten.Ouders en scholen moeten zich samen inzetten zodat kinderen maximale kansen krijgen om het goed te doen op school, en dat niet alleen op het cognitieve vlak.

Maar hoe kan dat concreet gebeuren? Enerzijds zijn er de inspanningen van de school. Zij kan ouders informeren over Nederlandstalige jeugdbewegingen of lokale sportclubs, maar ook over goede kinderprogramma’s op Vlaamse zenders. De school kan het initiatief nemen om samen met de gemeente een vakantiekamp te organiseren waar kinderen in een taalbad ondergedompeld worden.  Dit zijn maar enkele voorbeelden van engagementen van de school. De ouders anderzijds moeten zich natuurlijk engageren om de inspanningen van de school niet voor niets te laten zijn.

Daarbij komt dat we voor de ouders een belangrijke taak zien in het goede voorbeeld geven. Waarom zou een anderstalige ouder ’s morgens geen afscheid nemen van zijn/haar kind in het Nederlands? Is er een krachtiger signaal voor kinderen: al van aan de schoolpoort maakt mama of papa duidelijk dat Nederlands dé taal is op school en dat deze taal belangrijk is.

Artikel gepubliceerd door op http://www.oudernet.be/?action=artikel_detail&artikel=857

linde.brewaeys@vcov.be

vcov Vlaamse Confederatie van Ouders en Ouderverenigingen
Koepel van ouderverenigingen van het vrij onderwijs, uitgevers van het digitaal tijdschrift Ouderlink.
Met onder meer het vormingsaanbod per regio.


Woorden onderwijzen

De koningin zit op de troonrede

Dubbelslag!! Leren werken met woorden en begrippen als fundament voor het leren en denken


 

Door Atty Tordoir en Marianne Verhallen

Artikel in het tijdschrift Les, februari 2006

Woordkennis en schoolsucces

"In elke onderwijssituatie speelt taal een centrale  rol en het is vooral de woordkennis die belangrijk is. Niet alleen in de taalles, maar in alle voorkomende situaties moet woordenschat een aandachtspunt zijn. Woorden zijn de bouwstenen van de taal en tegelijk ordenen en verdiepen ze het denken. De welbekende Russische leerpsycholoog Vygotsky beschreef  woorden als een eenheid van taal  én als eenheid van denken. In woordbetekenis komen taal en denken samen: “thought and speech unite. “ (Vygotsky, 1962). Als we deze uitspraak even goed tot ons door laten dringen en vanuit dat perspectief kijken naar de onderwijspraktijk, dan zien we meteen  hoe woordkennis en schoolsucces met elkaar samenhangen. Eigenlijk moeten we niet spreken van ‘samenhangen’, maar van ‘overlappen’. ...
Woordenschatontwikkeling en conceptuele ontwikkeling vallen hier samen. We zien een verstrengeling van taal- en denkontwikkeling. Als we een woord als een eenheid van taal én een eenheid van denken opvatten, dan draait het hele onderwijs om woordenschat. Woordkennis opbouwen en uitbreiden is de meest directe manier om  leerprestaties van de leerlingen te vergroten."



De projectgroep APS-talen  ging op zoek naar een op docentvaardigheden gerichte aanpak van de woordenschatproblematiek in het voortgezet onderwijs. Die aanpak werd gevonden in het basisonderwijs. Zo kwamen Atty Tordoir (en haar collega Bert de Vos) in contact met Marianne Verhallen, die samen met Dirkje van den Nulft  een nieuwe aanpak en een uitgekiend trainingstraject heeft ontwikkeld, onder de naam ‘Met woorden in de weer’. De afgelopen jaren hebben ze samengewerkt om deze aanpak te bewerken voor het voortgezet onderwijs.


‘Met woorden in de weer’ wordt op zeer veel basisscholen succesvol geïmplementeerd. Het gaat om teamgerichte trainingen, gericht op het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden (of nog liever gezegd ‘routines’) om systematische uitbreiding van woordenschat gekoppeld aan vakinhouden en opbouw van (school)kennis bij de leerlingen te realiseren. Het succes zit hem  zowel in het plezier dat docenten en leerlingen beleven als de resultaten die meteen zichtbaar worden: de woordkennis neemt direct toe, zowel in de omvang als de diepte, en kinderen steken meer op van de les.

Vanwege deze dubbele winst is gekozen voor de naam
Dubbelslag!! voor het voortgezet onderwijs.





Lees het hele artikel uit het tijdschrift 'Les' over de aanpak in "Dubbelslag!!"


Taalgedicht

Dit is mijn taal
 

Gedicht bij Taalpost 1000  http://taalpost.onzetaal.nl/

Redactie: Erik Dams en Marc van Oostendorp
15 februari 2010

'Dit is mijn taal' is een ode aan de taal, geschreven door één beroepsdichter en 198 lezers van Taalpost, de elektronische nieuwsbrief over taal. Ingmar Heytze schreef de eerste vijf regels, die vervolgens op allerlei manieren als inspiratie werden gebruikt door de andere dichters. Uiteindelijk kwamen er inzendingen binnen van meer dan 250 dichters. Taalpost-redacteurs Erik Dams en Marc van Oostendorp maakten een selectie en een ordening van de inzendingen. Een heel enkele keer werd er ingegrepen: als een inzending langer was dan vijf regels werd er onbarmhartig in geknipt, terwijl bij een enkele te korte inzending een regel bijvoorbeeld in tweeën werd geknipt. Verder heeft de redactie niets veranderd aan spelling, interpunctie, grammatica of woordkeus omdat dit alles tot de dichterlijke vrijheid gerekend werd. De winnaars van de wedstrijd worden bekend gemaakt in Taalpost 2011. De redactie van Taalpost heeft de inzendingen in ieder geval met veel plezier gelezen. 'Dit is mijn taal' is een heus collectief liefdesgedicht geworden waaruit duidelijk wordt hoeveel ieder voor zich van zijn of haar taal houdt, en hoezeer dat ons samenbindt.

Erik Dams en Marc van Oostendorp

Dit is mijn taal. Ik kan niet denken zonder haar.
In deze code staat geschreven wat ik zeggen kan,
dat ik besta. Zij wist mijn laatste woorden lang
voordat ik 'mama' zei. Zij is een oude, stille
stem in mij. Wij wonen in elkaar.

Dit zijn mijn zintuigen. Ik kan kijken, horen, ruiken,
proeven en voelen dankzij haar. In letters, woorden,
leestekens en zinnen kan ik alle aanrakingen benoemen.
Ze zijn mijn ogen, oren, neus, mond, mijn vingers.
Samen zijn we een heel lichaam. 

...

http://taalpost.onzetaal.nl/taalgedicht.htm

Taalpost is een gratis e-mailnieuwsbrief over taal die drie keer per week verschijnt.
Meer informatie en abonnementen: www.taalpost.nl.


Ook voor lerarenopleiders van belang om te weten

LEESADVIEZEN.NL:  OOK KOMEND SCHOOLJAAR WEER ERG NUTTIG VOOR LEERLING EN DOCENT


 

Lezen voor de lijst is nog steeds op veel HAVO/VWO-scholen een probleem: stuur een leerling onvoorbereid naar de bibliotheek en hij ‘verdrinkt’ bij zijn poging om een boek te kiezen; geef hem een lijstje met titels en hij weet nog niet wat hem te wachten staat.

Leesadviezen.nl biedt nu al jaren de oplossing voor dit keuzeprobleem. Door een groot aanbod van (ook heel recente) boeken, ingedeeld in thema’s en op niveau, en door een korte, heldere toelichting bij elk boek, wordt  de keuze van ‘het goede boek op het goede moment’ voor de leerling een simpele zaak.

De docent krijgt verdiepingsopdrachten bij elk boek, met de uitwerking van al die opdrachten (zeven stuks per boek!). Ook als u zelf het boek nog niet gelezen heeft, kunt u met behulp van de uitwerking beoordelen of de leerling het boek goed gelezen en begrepen heeft.

‘Internetfraude’ is bij deze aanpak uitgesloten.

Al vele tientallen scholen werken met deze methode: via het schoolnetwerk of met ‘losse’ cd-roms voor de leerlingen, begeleiden de leraren hun leerlingen op weg naar een aantrekkelijke en verstandige keuze.

Aan de nieuwe versie voor 2010-2011 wordt hard gewerkt. Aan de ruim 200 boeken die de versie van Leesadviezen.nl  2009-2010 al bevatte, worden weer de meest geschikte boeken van het afgelopen leesseizoen toegevoegd: de nieuwe boeken van bekende auteurs als Thomas Rosenboom, Tommy Wieringa, Maarten ’t Hart, Désanne van Brederode en Renate Dorrestein, maar ook voor leerlingen erg geschikte boeken van minder bekende auteurs als Wanda Bommer, Tania Heimans en Peter Drehmanns.

Nadere informatie over de methode vindt u op de website www.leesadviezen.nl, kunt u nalezen in het artikel dat ik hierover in Levende Talen Tijdschrift schreef (9e jaargang, nummer 2, juni 2008), of opvragen via info@leesadviezen.nl

Dr. Joop Dirksen,

leraar Nederlands aan het Eckartcollege in Eindhoven, en leermiddelenauteur.

Bron: Mailinglist Nederlands – Community Nederlands van Kennisnet 9-3-2010 10:58



 

Ook voor lerarenopleiders van belang om te weten

Lancering Debatindeklas.nl


 

Beste docent Nederlands,

Regelmatig vragen docenten hier naar oefeningen en materiaal om meer te doen aan debat in de klas. Debatrix heeft tijdens de viering van haar 5-jarig jubileum het onderwijsplatform debat in de klas.nl gelanceerd. Daarmee laten we de komende 5 jaar 100.000 jongeren actief debatteren!

We zijn ervan overtuigd dat debatvaardigheden cruciaal zijn voor een goede bijdrage aan samenleving en democratie. Maar we zijn er ook van overtuigd dat de huidige debatinitiatieven zich teveel richten op een kleine elite onder de jongeren. Neem de voor scholieren georganiseerde landelijke debattoernooien. Elf jaar na de introductie van het debat in alle lagen van het onderwijs neemt slechts 0,1% van de jongeren in het basis- en voorgezet onderwijs deel aan zo’n toernooi. Dat kan beter. En, zo vinden wij: dat moet beter!

Na uitgebreid overleg met scholieren, docenten en schoolbestuurders kwamen we tot een belangrijke conclusie: de topdown-aanpak waarbij de nadruk ligt op de organisatie van grote toernooien werkt niet. Bij de organisatie van deze debatevenementen gaat het meeste geld naar projectmanagement, locatie, catering etc. Waar scholen écht behoefte aan hebben zijn twee zaken. Allereerst laagdrempelige debattraining. Training die betaalbaar is en training die kan worden ingepast binnen het lesprogramma. Ook is er binnen het onderwijs veel behoefte aan ondersteuning van scholieren die zelf aan de slag willen, of zelfs het debat verder willen verspreiden binnen hun school.

Die zaken bieden we op debat in de klas.nl. Je krijgt gratis toegang tot debattips, stellingen, oefeningen en debatvormen. Op de site staat alles wat je nodig hebt om zelf te debatteren. Ook bieden we een selectie aan van bewezen standaardtrainingen die direct online besteld kunnen worden. Door deze aanpak kunnen we scholen toptrainingen bieden vanaf 250 euro!

Kijk direct op http://www.debatindeklas.nl

Met vriendelijke groet,

Victor

Victor Vlam  |  Debatrix  Laat u overtuigen!
Victor.Vlam@debatrix.com  |  (010) 414 8869  |  +31 6 14 3727 84  |  LinkedIn
Westblaak 96, 3012 KM Rotterdam  |  Lees mijn publicaties  |  

                                                                                                                                                                                                                                                                                    Bron: Mailinglist Nederlands – Community Nederlands van Kennisnet 9-3-2010 11:32



Belangwekkende nieuwe publicaties van de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO)

 

- H. Bonset en M. Hoogeveen, Spelling in het basisonderwijs. Een inventarisatie van empirisch onderzoek. (feb. 2010) Uitgave; Enschede, 2009
http://www.slo.nl/organisatie/recentepublicaties/00103/

Resultaten van de derde literatuurstudie binnen het project Het Taalonderwijs Nederlands onderzocht. Deze studie behandelt het domein spelling. Achtereenvolgens komen onderzoeken aan de orde die gericht zijn op: doelstellingen, beginsituatie van de leerling, onderwijsleermateriaal, onderwijsleeractiviteiten, instrumentatie en evaluatie. Een korte beschrijving geeft inzicht op de vraagstelling en de conclusies van het onderzoek.

Dit is een artikel van: Organisatie Recente publicaties,

Meer informatie:

Downloads:

Een inventarisatie van empirisch onderzoek

Bron: http://www.slo.nl/organisatie/recentepublicaties/00103/

 

- T. Meestringa en H. de Vries. Instrumenten voor de beoordeling van taalvaardigheid voor het voortgezet onderwijs. (jan. 2010) Uitgave, Enschede, 2010
http://www.slo.nl/organisatie/recentepublicaties/00107/


In 2008 ontwikkelde SLO samen met docenten van UniC en het Vathorstcollege, scholen voor havo en vwo in Utrecht en Amersfoort, instrumenten voor beoordeling van leerlingprestaties voor vijf taalvaardigheden: lezen, schrijven, spreken, gesprekken voeren en luisteren. Op beide scholen werd bij het moderne vreemde talenonderwijs gewerkt met de schalen van het Europees Referentiekader. De ervaringen hiermee deden de behoefte ontstaan om voor moedertaalonderwijs een vergelijkbare systematiek te ontwikkelingen. Voor een (zelf)beoordeling van het niveau van taalvaardigheid biedt het ERK ook voor Nederlands voldoende kansen. Maar in de praktijk van het onderwijs bleek meer detaillering nodig te zijn voor een analyse van de prestaties van leerlingen en gesprek met leerlingen over hun zwakke en sterke punten en het plannen van het werken aan verbetering van hun taalvaardigheid. Daarom zijn in 2008 twee versies van niveaubeschrijvingen gemaakt in de vorm van beoordelingsgrids, één voor docenten en één voor leerlingen. In deze publicatie zijn deze grids toegespitst op specifieke taaltaken: beoordelingsmatrices.

Dit is een artikel van: Organisatie Recente publicaties,

Downloads:

 

Bron: http://www.slo.nl/organisatie/recentepublicaties/00107/



Retoriek is chic. Max Havelaar en de 'Rede tot de hoofden van Lebak' revisited

J. Vandekerckhove


 

Het gaat hier over een bijzonder lezenswaardig artikel in het tijdschrift Vonk van NDN-vice-voorzitter en didacticus Nederlands José Vandekerckhove.

De samenvatting van het artikel hebben we geplukt uit de Tijdschriftenattendering van de Nederlandse Taalunie

Retoriek is weer 'in' dankzij de ruime media-aandacht voor de speeches van Obama. Wordt het dus niet stilaan tijd om in het literatuuronderwijs Max Havelaar van onder het stof te halen, vroeg José Vandekerckhove zich af. In deze bijdrage geeft hij maar liefst vijf goede redenen om met de 'Rede tot de hoofden van Lebak' aan de slag te gaan. Zo laat hij onder meer zien hoe je geïntegreerd onderwijs kunt geven door lees-, spreek- en argumenteervaardigheid zinvol aan literatuurstudie te koppelen. Hij maakt zich sterk dat je de Rede kunt laten aansluiten bij de leefwereld van de leerlingen door deze canonieke tekst te vergelijken met hedendaagse politieke redevoeringen van Obama en Sarkozy. Verder maakt hij een uitstapje naar multimediale opvoeding door een vergelijking te maken tussen de Rede en de film Max Havelaar. Tot slot gaat hij ook een discussie over de literaire canon niet uit de weg. Kortom, originele en inspirerende ideeën in overvloed.

In: Vonk. jaargang 39, nummer 3


   


Tijdschrift Taal voor Opleiders en Onderwijsadviseurs Jg.1, nr. 1, 2010



     
   

Tijdschrift Taal voor Opleiders en Onderwijsadviseurs is een samenwerkingsproject tussen LOPON², EDventure en SLO. De Stichting Leerplanontwikkeling geeft het uit. Het verschijnt twee keer per jaar. Opleiders van lerarenopleidingen basisonderwijs en taalspecialisten dia als adviseur werkzaam zijn in het basisonderwijs in Nederland en Vlaanderen vormen de eerste doelgroep. Dat belet niet dat het tijdschrift ook boeiend kan zijn voor lerarenopleiders en taalspecialisten op andere niveaus en voor onderzoekers, taalcoördinatoren, inspecteurs en uitgevers.

Hieronder presenteren we u samen met de redactie het eerste nummer. Het tijdschrift is de opvolger van de Nieuwsbrief Taal voor Opleiders en Begeleiders, die sinds 1996 in samenwerking met LOPON² door SLO drie tot vier keer per jaar werd uitgebracht.  De belangstelling, het aantal abonnees en de omvang van de Nieuwsbrief groeide. Een ruimer samenwerkingsverband werd nodig en dat was de aanleiding om de nieuwsbrief door dit tijdschrift te vervangen.

Het doel van de redactie is de verspreiding van kennis en het uitwisselen van ervaringen en opinies op het terrein van taal en taalonderwijs. Ze wil ook verbindingen leggen tussen wetenschap, beleid en het werk in de praktijk van de opleider en de taalspecialist. Dat gebeurt door informatie over actuele ontwikkelingen op dat terrein, die kritisch te volgen en te bespreken, door de dialoog over de vraag wat goed taalonderwijs is of wat een goede taalspecialist of –opleider is te bevorderen en daarover discussies te voeren.

Graag overzien we hierbij aansluitend de inhoud van dit eerste tijdschriftnummer.

- De kloof tussen wetenschap en praktijk in tien minuten door Symen van der Zee, opleidingsdocent onderwijskunde en pedagogiek Saxion Hogeschool Deventer
- Goed grammaticaonderwijs. Eerst de lerarenopleiding, dan de basisschool door Hilde Van den Bossche, lector Nederlands KaHo Sint-Lieven
- Een leeromgeving voor pabostudenten. Werken aan de tentoonstelling LEES! door Nanke Dokter, docent Taal(didactiek) ’s-Hertogenbosch
- De leraar schiet met scherp door Nora Steenbergen en Harry Paus, senior leerplanontwikkelaars bij SLO
- Werken aan kwaliteit van begrijpend leesonderwijs. De begrijpend leesmethode loslaten door Anita Oosterloo, senior leerplanontwikkelaar bij SLO
- Lezen in het basisonderwijs (van Helge Bonset en Mariëtte Hoogeveen) door Harry Paus
- Blikvangers (5 recente publicaties gratis te downloaden)
- Op de achterbank – column door Anita Oosterloo
- Doorlopende leerlijnen taal – Concretisering van de referentieniveaus door Harry Paus
- Genrekenmerken en lesideeën voor de lerarenopleiding/basisschool – Op verhaal komen met tekstloze prentenboeken door Els Moonen, lector Nederlands Erasmushogeschool Brussel
- Een voorbeeldige telefoonles door Jo van den Hauwe (i.s.m. Bart van der Leeuw), Jo van den Hauwe is medewerker van het Antwerps expertisenetwerk Elant
- Strips in het onderwijs en in de klas… - Strips in de klas? Ja hoor! Door Hilde Van den Bossche
- Een tekst is pas klaar als hij gelezen is – Eerste certificaten Opleiding Taalspecialisten uitgereikt door Joke Meijerink, lid Stuurgroep Taalspecialisten
- Meertaligheid – Prima uitgangspunt voor meer taligheid door Eelke Goodijk, onderwijsadviseur bij CEDIN
- Agenda met netwerkdagen van 15 april tot 13 oktober 2010.

Het tijdschrift is in pdf-formaat digitaal te lezen:
   
   


Eindtermen taalbeschouwing 2e en 3e graad herschreven


     
   

De geactualiseerde eindtermen taalbeschouwing voor de tweede en derde graad van aso en kso-tso zijn te vinden zijn op de website van het Vlaams Parlement. Ze moeten daar nog worden besproken, maar dit is alvast een publiek document, wellicht interessant voor taaldidactici.

Ze zitten in een ontwerp van decreet ter bekrachtiging van een besluit van de Vlaamse regering over de ontwikkelingsdoelen Nederlands voor okan (onthaalklas anderstalige nieuwkomers), herziene eindtermen moderne vreemde talen en eindtermen Nederlands.

Voor Nederlands in de tweede en derde graad zijn de uitgangspunten en eindtermen in hun volledigheid opgenomen - met inbegrip dus van spreken, luisteren, schrijven en lezen - terwijl alleen taalbeschouwing en strategieën veranderd zijn.

Verder is het bekend dat de herziene eindtermen taalbeschouwing voor lager onderwijs en 1e graad a-stroom en de herziene ontwikkelingsdoelen voor de 1e graad b-stroom (zie http://www.ond.vlaanderen.be/DVO/ ), op 1 september 2010 van toepassing zijn en dat de betrokken leerplannen aangepast worden of al aangepast zijn.

Het kost nogal wat zoeken in het lijvige document om de gewijzigde eindtermen taalbeschouwing 2e en 3e graad te vinden. Frans Daems heeft het voor ons gedaan.
We verwijzen hier naar zijn bevindingen:

Eindtermen taalbeschouwing 2e en 3e graad

Paginering

http://jsp.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2009-2010/g215-1.pdf

Uitgangspunten
2 aso  23-41
2 kso  56-74
2 tso   75-93

3 aso  94-113
3 kso  127-146
3 tso   147-166

Eindtermen
2 aso  321-326
2 kso  332-337
2 tso 338-343

3 aso  344-349
3 kso  356-360
3 tso   361-365

   
   

DE MANKE USURPATOR

Studie- en discussiedagen over het Verkavelingsvlaams
Universiteit Antwerpen - 18 en 19 oktober 2010


     
   

In 1989 constateerde Geert van Istendael in Het Belgisch labyrint of De schoonheid der wanstaltigheid dat er 'iets vuils' de taal in de zuidelijke Nederlanden 'aan het doodknijpen' was: 'Het is een manke usurpator in kale kleren, maar hij heeft de verwaandheid en de lompheid van een parvenu. Hij heet "Verkavelingsvlaams" ' (p. 108). De naam van deze usurpator dook al snel op in de nieuwsmedia, drong links en rechts een schoolboek binnen en ging uiteindelijk deel uitmaken vande officiële woordenschat toen Van Dale 'Verkavelingsvlaams' definieerde als de 'informele spreektaal in Nederlandstalig België die geen dialect is maar ook geen Algemeen Nederlands' (1999, p. 3688).

De beide studiedagen in oktober hebben plaats in het stemmige Hof van Liere in de Stadscampus Universiteit Antwerpen, Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen.

Informatie en een voorschot op de discussie staat op de website
www.demankeusurpator.wordpress.com

Een van de mogelijke onderzoeksvragen of invalshoeken heeft betrekking op de didactiek Nederlands:

"Als Vlaamse leerlingen en studenten een Verkavelingsvlaams steeds meer als omgangstaal beschouwen, hoe moeten hun leerkrachten en docenten hiermee omspringen? Flink wat studenten komen immers later zelf weer in het onderwijs terecht. Hoe valt het succes van het Verkavelingsvlaams te rijmen met de promotie door de overheid van het Algemeen Nederlands als een soort waarborg voor 'gelijke kansen' in het onderwijs? Werken nieuwe participatiebevorderende en leerlinggerichte lesmethodes het gebruik van de standaardtaal tegen? Zijn leerkrachten huiverig geworden om standaardtaal af te dwingen vanwege een door sommige sociolinguïsten gepredikte tolerantie? Of spreken leerkrachten liever Verkavelingsvlaams met hun leerlingen en hun collega's? Wat beschouwen leerkrachten als goed taalgebruik?"

Dat ons onderwijs met het fenomeen van de tussentaal geconfronteerd wordt, is duidelijk.
Hoe reageren? Welke taalwil brengen we op in ons taalonderwijs? Aanvaarden we tussentaal, willen we standaardtaal? Welke verantwoordelijkheid is daaraan verbonden? Reacties bij het NDN zijn welkom.




   
     
Colofon
Bestuur van het Netwerk Didactiek Nederlands:
  • Ghislain Duchâteau, voorzitter
  • José Vandekerchove, vicevoorzitter
  • Marc Smolenaers, secretaris
  • Rudi Wuyts, penningmeester
  • André Mottart, bestuurslid
  • Tom Venstermans, bestuurslid
  • Frans Zwitserlood, bestuurslid

  • Hugo de Jonghe, erevoorzitter
  • Frans Daems, erebestuurslid

 

Contributie

- Gewoon lid worden van het Netwerk Didactiek Nederlands kunt u door storting van 18
- Steunend lid zijn kunt u door storting van € 25
op rekening nr. 001-1499716-75 van NDN, Wilrijk -
Voor overschrijvingen uit het buitenland IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB.

Donaties zijn heel welkom

 
Redactie van de Nieuwsbrief van het NDN :
Ghislain Duchâteau
Tel. : 0032(0)11/22 86 25
E-post : info@netdidned.be